Ja. Wie ziek wordt of een beperking krijgt, verliest vaak een deel van het leven zoals het was: werk, hobby’s, zelfstandigheid, het lichaam dat je vertrouwde en de toekomst die je voor je zag. Dat is rouw, ook al is er niemand overleden.
Bij een chronische ziekte stopt het verlies vaak niet. Elke nieuwe beperking of slechte uitslag kan het verdriet opnieuw oproepen, en daarom spreekt men ook wel van chronische rouw. De omgeving kijkt daarbij vaak vooral naar de behandeling en minder naar wat je kwijt bent. Het helpt om dat verlies te benoemen, bij jezelf en bij anderen, en te zoeken naar wat er nog wel kan. Lotgenoten met dezelfde aandoening kunnen daarbij veel betekenen.
Lees verder: Rouw om verlies van gezondheid
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe rouw ik om iemand die nog leeft?
Bij dementie, hersenletsel, een ernstige psychische ziekte of verslaving kan iemand er lichamelijk nog zijn, terwijl de persoon die je kende steeds verder verdwijnt. Je mist de gesprekken, de gedeelde herinneringen of de manier waarop hij of zij naar je keek. Dat heet onduidelijk verlies, of ambiguous loss. Er is geen afscheid en geen ritueel, en vaak voel je je schuldig omdat je rouwt om iemand die nog leeft.
Het helpt om dat verlies serieus te nemen en het te benoemen. Je kunt tegelijk rouwen om wat weg is en zorgen voor wie er nog is. Zoek mensen die dit herkennen, zoals andere mantelzorgers of een lotgenotengroep, en vergeet je eigen rust niet. Een rouwbegeleider of psycholoog die dit soort verlies kent, kan je helpen om ermee te leven.
Lees verder: Rouwen om een kind dat leeft
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Rouwen kinderen anders dan volwassenen?
Ja. Kinderen kunnen nog niet lang achter elkaar in heftig verdriet blijven. Ze huilen even en gaan dan weer spelen, en een uur later komt het verdriet ineens terug. Dat heet ook wel rouwplassen: kinderen springen in en uit hun verdriet, zoals ze in en uit een plas springen. Dat betekent niet dat ze minder verdrietig zijn.
Kinderen laten hun rouw ook vaker zien in gedrag dan in woorden. Ze worden druk, aanhankelijk of prikkelbaar, of krijgen buikpijn. Soms denken ze dat het hun schuld is, omdat ze boos waren of iets lelijks hebben gezegd. En hun rouw groeit mee: een kind dat op zijn zesde zijn moeder verliest, rouwt op zijn twaalfde en zestiende opnieuw, omdat het dan op een andere manier begrijpt wat het kwijt is.
Lees verder: Ik was boos op opa, daarom is hij doodgegaan
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kun je ook rouwen om iets anders dan een overlijden?
Ja, en dat gebeurt vaker dan mensen denken. Een scheiding, ontslag, een ziekte die je leven op zijn kop zet, een vriendschap die stukloopt of een kinderwens die niet uitkomt: het kan allemaal rouw geven, soms net zo diep als bij een overlijden.
Het lastige is dat de omgeving er vaak minder oog voor heeft. Er is geen uitvaart en niemand stuurt een kaart, waardoor je verdriet makkelijk onzichtbaar blijft.
Lees verder: Rouw zonder overlijden