Bijna iedereen die rouwt, loopt vroeg of laat tegen ‘had ik maar’ aan. Had ik maar eerder gebeld, had ik maar gezegd wat ik voelde. Je hoofd zoekt naar een moment waarop het anders had kunnen lopen, omdat dat makkelijker te verdragen is dan het idee dat je er niets aan kon doen.
Achteraf weet je dingen die je toen niet wist, en wat je toen deed, deed je met de kennis en de kracht die je op dat moment had. Soms gaat de schuld over iets wat echt is misgegaan, zoals een ruzie die niet meer is bijgelegd. Ook dan kun je leren jezelf te vergeven. Blijven de schuldgevoelens je maandenlang bezighouden, praat er dan over met een rouwbegeleider of psycholoog.
Lees verder: Overlevingsschuld: wanneer schuldgevoel het rouwproces kleurt
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan ik ook online hulp krijgen bij rouw?
Ja. Er zijn online rouwgroepen, zelfhulpprogramma’s en therapeuten die via beeldbellen of chat werken. Dat kan prettig zijn als je moeilijk de deur uit komt, ver van hulp woont of liever vanuit je eigen huis praat. Online behandeling van vastgelopen rouw kan goed werken: al in 2006 liet een studie zien dat een behandeling die volledig via e-mail liep, rouwklachten flink verminderde.
Toch voelt niet iedereen zich er prettig bij. In een Nederlands onderzoek stond ongeveer een derde van de nabestaanden open voor online behandeling. Kijk dus vooral wat bij jou past. Ook online lotgenotencontact, bijvoorbeeld in een besloten groep, kan steun geven, zolang je merkt dat het je goeddoet.
Lees verder: Helpt het om je rouw online te delen?
Bron: Wagner e.a. (2006), Death Studies; Lenferink e.a. (2021), Clinical Psychology & Psychotherapy
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wanneer heeft een kind professionele hulp nodig bij rouw?
De meeste kinderen komen door een verlies heen met steun van hun eigen omgeving. Extra hulp is verstandig als de problemen na een paar maanden niet minder worden of het dagelijks leven ernstig verstoren. Denk aan langdurig slecht slapen of eten, steeds terugkerende buikpijn of hoofdpijn, een kind dat zich terugtrekt, niet meer naar school wil of juist heel agressief wordt. Ook als een kind zich schuldig blijft voelen aan het overlijden, of als de dood heel schokkend was, is het goed om hulp te zoeken.
Begin bij de huisarts, de jeugdarts of de intern begeleider op school. Zij kunnen je verwijzen naar een kinderpsycholoog of een rouwbegeleider voor kinderen.
Zegt een kind dat het zelf dood wil of de overledene achterna wil, neem dat altijd serieus en zoek dezelfde dag hulp. Kinderen en jongeren kunnen zelf terecht bij De Kindertelefoon (0800-0432) of bij 113 Zelfmoordpreventie (113.nl of gratis 0800-0113).
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan ontslag leiden tot rouw?
Ja. Werk geeft structuur, contact met collega’s, een inkomen en vaak een deel van wie je bent. Bij ontslag of arbeidsongeschiktheid kun je dat allemaal tegelijk kwijtraken. In een Amerikaans onderzoek hadden mensen die hun baan verloren dezelfde soort rouwreacties als nabestaanden, en hoe heftig dat was, hing vooral af van hoe belangrijk het werk was voor wie ze waren.
Dat verdriet krijgt vaak weinig ruimte. De omgeving richt zich al snel op de volgende baan, terwijl jij nog bezig bent met wat je kwijt bent. Het helpt om dat verlies te erkennen voordat je verdergaat. Zoek ook nieuwe bronnen van structuur en betekenis, zoals vrijwilligerswerk, een opleiding of vaste afspraken, zodat het verlies niet je hele dag bepaalt.
Lees verder: Secundaire verliezen