Thema's in dit artikel: Cultuur, Dagelijks leven, Eenzaamheid, Facebook, Instagram, Online therapie, Steungroepen, Therapie, TikTok, Verdriet, Weduwen, miskraam, nabestaanden, online gedenken, online herinnering, sociale media, steun
Wat onderzoek zegt over steun en over de grenzen van sociale media na een verlies
Toen Kelsey Mulcahy haar rouw op TikTok begon te delen, maakte ze de video’s die ze zelf had gemist. Haar verloofde Joseph Day overleed in 2022 in Bristol, enkele maanden nadat het stel vanuit Nieuw-Zeeland naar Engeland was verhuisd. Familie en vrienden zaten aan de andere kant van de wereld. Ze vertelde aan de BBC dat ze zich “extreem alleen” voelde en lange tijd moeite had om bij haar verdriet te komen. Vanaf 2023 deelde ze op TikTok en Instagram hoe ze Josephs herinnering levend hield, welke boeken haar hielpen en wat je beter niet kunt zeggen tegen iemand die rouwt. Honderdduizenden mensen keken mee. Begin 2026 legde ze vast hoe ze terugging naar Bristol om haar verdriet onder ogen te zien. Het delen van haar verhaal geeft haar leven doel, zegt ze, en de reacties van haar volgers maken haar rouw draaglijker.
Zo zijn er veel meer mensen die je via sociale media mee laten kijken in hun eigen rouw. Denk aan Soesja van Grondelle (@soesvangrondelle), Marieke en Marieke (@widowchicks) of Noor van der Weijden (@noorvdweijden_) en zo zijn er nog veel meer.
Als je zelf rouwt, zie je hoe anderen over hun verlies vertellen. Maar moet jij dat dan ook doen? Wil je dat wel? En helpt het om je verdriet met vreemden op internet te delen? Of maak je jezelf daarmee kwetsbaar op een plek die daar niet voor gemaakt is? Op die vragen geeft onderzoek een genuanceerd antwoord.
Rouwen op internet bestaat al dertig jaar
Als je denkt dat het online rouwen een fenomeen is dat begon met Instagram of TikTok, dan heb je het mis.
Socioloog Fiorenza Gamba beschrijft hoe de eerste rouwwebsite in april 1995 werd gelanceerd. De Canadese ingenieur Michael Kibbee, zelf ziek door kanker, bouwde de World Wide Cemetery zodat mensen wereldwijd een blijvend monument voor hun dierbare konden oprichten. Daarna volgden virtuele begraafplaatsen, herdenkingspagina’s en persoonlijke gedenksites. Met Facebook en YouTube werd het delen van verlies persoonlijker en zichtbaarder, en platforms als TikTok en Instagram hebben die lijn doorgetrokken.
Gamba ziet in al die vormen een rode draad. Mensen zoeken online een eigen manier om hun verdriet uit te drukken, in hun eigen tempo en hun eigen woorden. Dat gebeurt vaak in verhaalvorm. Nabestaanden schrijven brieven aan de overledene die ze blijven aanvullen. Anderen delen levensverhalen of maken herdenkingsvideo’s. Volgens Gamba houden die verhalen de band met de overledene in stand, terwijl ze tegelijk verbinding leggen met andere rouwenden. Onderzoekers noemen dit continuing bonds, de blijvende band die mensen na een overlijden met hun dierbare onderhouden. Mulcahy zegt iets vergelijkbaars wanneer ze het delen van haar verhaal een voortzetting van haar liefde voor Joseph noemt.
In het dagelijks leven krijgen rouwenden vaak het signaal uit de omgeving dat hun verdriet te lang duurt of te veel ruimte inneemt. Online gemeenschappen bieden een plek waar dat oordeel en die dwang ontbreken en waar verdriet mag bestaan zolang het bestaat, met toegang tot informatie en tot mensen die hetzelfde meemaakten.
Wat levert online steun aantoonbaar op?
Een breed overzicht uit 2024, gemaakt door een Brits onderzoeksteam, bundelt wat er tot nu toe bekend is. Het gaat over online rouwondersteuning in de volle breedte, van begeleide therapie via internet tot forums, Facebookgroepen en zelfhulpprogramma’s.
Ongeveer zestig procent van de rouwenden heeft aan de steun van familie en vrienden genoeg. De rest heeft daar iets bij nodig, en juist voor die groep is de vraag interessant wat internet kan toevoegen.
Voor de mensen die meededen, deed het iets. Hun rouw ging minder overheersen, ze voelden zich minder somber en minder gespannen. En ze bleven komen, want waar de onderzoekers het konden nagaan, bleef de meerderheid tot het eind meedoen. Ze vertelden dat er altijd iemand te vinden was, ook midden in de nacht. Dat ze zich minder alleen voelden. Dat er ruimte was om te delen wat er in hen omging, en dat ze aan de verhalen van anderen merkten dat ze niet de enige waren. Er was ook plek om hun dierbare te herdenken en te zoeken naar wat het verlies voor hen betekende.
Voor sommige groepen bleek internet een uitkomst. Mensen in afgelegen gebieden kregen toegang tot steun die er lokaal niet was. Voor nabestaanden na zelfdoding bleek een online chat een veilige plek om dingen te delen die in hun omgeving moeilijk liggen. Sommige deelnemers hechtten aan anonimiteit, zeker bij verliezen waar schaamte of stigma omheen hangt.
Hier hoort wel een kanttekening bij. De onderzoekers keken ook naar de kwaliteit van het bewijs waarop ze zich baseren, en die is wisselend. De eerdere overzichten waarop ze voortbouwen lopen uiteen van sterk tot zwak. Bovendien vergeleken de meeste losse studies deelnemers vooral met zichzelf, vóór en na afloop, zonder een groep die de steun niet kreeg. Daardoor valt niet uit te sluiten dat een deel van de verbetering ontstond doordat er tijd verstreek. Een tweede kanttekening weegt nog zwaarder. Het overzicht behandelt vooral georganiseerde vormen van steun, zoals begeleide programma’s, gemodereerde groepen en online therapie. Zelf video’s posten, zoals Mulcahy en Soesja van Grondelle doen, is iets anders. Daarover bestaat vooral beschrijvend onderzoek, dat in kaart brengt wat mensen doen en ervaren, zonder te meten of hun klachten erdoor afnemen. De resultaten doortrekken naar alle vormen van online delen claimt dus meer dan de studies waarmaken.
De last verdelen door te delen
Wat gebeurt er wanneer mensen hun verlies openbaar delen? Nederlands onderzoek geeft daar een beeld van. Onderzoekers van de TU Delft analyseerden Instagramberichten en reacties van zes vrouwen die over hun miskraam vertelden. Nu moet je weten dat ongeveer vijftien procent van de vastgestelde zwangerschappen eindigt in een miskraam. Toch wordt er weinig over gepraat. De vrouwen deelden hun verdriet en wanhoop, hun lichtpuntjes te midden van de pijn, en praktische medische informatie. Wat er tussen hen en hun volgers ontstond, vatten de onderzoekers samen als communal load sharing, het gezamenlijk dragen van een last. Door ervaringen uit te wisselen werd het taboe doorbroken en verdeelde het gewicht van het verlies zich over meer schouders.
Het gaat hier om zes vrouwen en om berichten die iedereen kon meelezen. Zo’n analyse toont hoe dit eruitziet, niet hoe vaak het zo gaat.
Datzelfde patroon komt terug in de studies uit het Britse overzicht. Op rouwforums bleken berichten zelden eenrichtingsverkeer. Mensen deelden hun eigen verhaal om anderen hoop te geven, erkenden elkaars verdriet en wezen elkaar de weg naar hulp. Moeders na een verlies rond de geboorte omschreven het als versterkend om anderen te kunnen steunen. Wie al langer rouwde, hielp nieuwkomers op weg. Geven en ontvangen liepen door elkaar heen.
Dat verheldert wat Mulcahy bedoelt wanneer ze zegt dat haar community haar rouw draaglijker maakt. Het delen van een verlies levert meer op dan reacties en steun. Het geeft het verlies een plaats in een groter verhaal, waarin de eigen pijn iets kan betekenen voor een ander. Gamba vond datzelfde motief bij ouders die op een gedenksite over de zelfdoding van hun zoon schreven. Ze hoopten dat hun openheid een ander gezin dit leed zou besparen.
De keerzijden zijn er ook
Alleen de mooie kanten belichten doet rouwenden tekort. De risico’s die het onderzoek vond, zaten vrijwel allemaal bij de open, onbegeleide vormen van delen. Deelnemers raakten soms van streek door ongevoelige of ongepaste reacties op forums zonder moderator (een persoon die het gesprek in goede banen leidt). Het lezen van andermans verlies kon het eigen verdriet verhevigen. En zonder enige begeleiding haakten deelnemers het vaakst voortijdig af.
Over wie er meedeed aan al dat onderzoek valt ook iets te zeggen. In de meeste studies waren witte vrouwen oververtegenwoordigd. Onderzoek onder mensen met een lage sociaaleconomische positie ontbrak, en over lhbtiq+-gemeenschappen was er geen enkele studie te vinden. Daardoor blijft onduidelijk of de uitkomsten net zo gelden voor mannen, voor mensen met een andere culturele achtergrond of voor wie minder digitaal vaardig is.
De resultaten zeggen bovendien alleen iets over mensen die zelf online steun opzochten. Over iedereen die dat bewust niet doet, zegt dit onderzoek niets. Rouwen zonder publiek is net zo goed een legitieme weg.
In het BBC-artikel over Mulcahy klinkt dezelfde nuchterheid door bij Karen Sutton, die als coach met weduwen werkt. Sociale media halen gesprekken over rouw uit de taboesfeer en helpen mensen aan een gemeenschap, zegt ze, en tegelijk waarschuwt ze om niet alleen op online steun te leunen. Haar advies luidt om internet als één onderdeel van je steunnetwerk te zien en te blijven investeren in echt menselijk contact.
Contacten die online ontstaan, groeien volgens Gamba soms door naar ontmoetingen, evenementen en steungroepen in het gewone leven. Hoe die twee werelden precies op elkaar inwerken, is nog nauwelijks onderzocht.
Welke vorm past bij jou?
Veel hangt af van de vorm die je kiest. Een gemodereerde lotgenotengroep is iets anders dan een open TikTok-account, en begeleide online therapie is weer iets anders dan een Facebookgroep. De studies wijzen erop dat mensen het langer volhouden wanneer er enige begeleiding is, en dat een goede moderator een sfeer van zorg en veiligheid schept. Een besloten groep met moderator biedt meer beschutting dan een openbaar account, waar iedereen kan meelezen en reageren.
Als je rouwenden begeleidt, kun je best eens vragen wat iemand online doet met het verlies. Voor veel rouwenden, en zeker voor jongere generaties, is delen op sociale media een vanzelfsprekend onderdeel van hun rouw geworden. Als je er niet naar vraagt, mis je een deel van het verhaal. Soms levert online delen steun op, en soms juist meer pijn.
Dit zou je kunnen doen
Sta je zelf voor de vraag of je iets over je verlies wilt delen, dan mag het antwoord alle kanten op. Niemand verplicht je om rouw zichtbaar te maken. En ook niemand verbiedt je dat. Een paar overwegingen kunnen helpen.
Bedenk vooraf wie je wilt bereiken en wat je met reacties kunt. Merk je dat reacties of andermans verhalen je verdriet zwaarder maken, dan is minderen of stoppen een heel gezonde keuze. Bewaar naast het online contact ruimte voor mensen die je in de ogen kunt kijken.
Wil je je verhaal vormgeven zonder publiek, dan hoeft dat niet op een scherm. Wij hebben bijvoorbeeld het programma ‘Schrijvend door Rouw‘, dat helpt om je reis door rouw woorden te geven. Schrijven voor jezelf biedt veel van wat online delen ook geeft, zonder dat er iemand meekijkt.
En loop je vast, online of offline, zoek dan iemand die met je meekijkt. Denk aan de huisarts of een rouwbegeleider, of aan een lotgenotengroep in de buurt zoals die van Humanitas Steun bij Rouw.
Bronnen:
- Cruse, B. (2026, juli). ‘Sharing my grief on TikTok gives my life purpose’. BBC News, West of England. https://www.bbc.com/news/articles/cn75740ezn8o
- Dubbelman, J., Ooms, J., Havgry, L., & Simonse, L. (2024). Communal Load Sharing of Miscarriage Experiences: Thematic Analysis of Social Media Community Support. Journal of Medical Internet Research, 26, e56680. https://doi.org/10.2196/56680
- Finucane, A., Canny, A., Mair, A. P. A., Harrop, E., Selman, L. E., Swash, B., Wakefield, D., & Gillanders, D. (2025). A rapid review of the evidence for online interventions for bereavement support. Palliative Medicine, 39(1), 31-52. https://doi.org/10.1177/02692163241285101
- Gamba, F. (2018). Coping With Loss: Mapping Digital Rituals for the Expression of Grief. Health Communication, 33(1), 78-84. https://doi.org/10.1080/10410236.2016.1242038
- NH Nieuws (2024, 11 mei). Widowchicks Marieke en Marieke schrijven boek om andere rouwenden te helpen. https://www.nhnieuws.nl/nieuws/335290/widowchicks-marieke-en-marieke-schrijven-boek-om-andere-rouwenden-te-helpen
- Trouw (2025). Noor (23) verloor haar moeder, nu deelt ze haar verdriet op TikTok. ‘Dat online contact voelt als een warm bad’. https://www.trouw.nl/cultuur-media/noor-23-verloor-haar-moeder-nu-deelt-ze-haar-verdriet-op-tiktok-dat-online-contact-voelt-als-een-warm-bad~b924748d/
