Nee, en voor veel mensen is dat een opluchting om te horen. De een huilt veel, de ander bijna niet. Sommigen willen er steeds over praten, anderen worden stil of storten zich op hun werk. Dat zegt niets over hoeveel je van iemand hield.
Wat onderzoekers wel opvalt, is dat mensen veerkrachtiger zijn dan vaak gedacht wordt. Veel nabestaanden blijven ondanks hun verdriet functioneren en hebben gewoon ook goede momenten. Ook dat is een normale manier van rouwen, al voelt het soms alsof het niet mag.
Lees verder: Golven van rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat doe ik als mensen zeggen dat ik er overheen moet komen?
Zo’n opmerking doet pijn, ook als hij goed bedoeld is. Meestal zegt hij meer over de ander dan over jou: veel mensen denken dat rouw na een paar maanden klaar hoort te zijn, of vinden het moeilijk om jou verdrietig te zien. Rouw kent geen deadline. Voor de meeste mensen gaat het erom dat ze leren leven met het verlies, en dat kost tijd.
Je kunt kort reageren, bijvoorbeeld met ‘zo werkt het voor mij niet, ik mis haar nog elke dag’. Je kunt ook uitleggen wat je wel helpt. En je mag afstand nemen van mensen die blijven aandringen. Zoek je steun vooral bij mensen bij wie je niet hoeft te doen alsof het alweer goed gaat.
Lees verder: Groeien rond het verlies
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe krijg ik erkenning voor verlies dat anderen niet zien?
Begin bij jezelf. Zeg tegen jezelf dat dit een echt verlies is, ook als het niet in de gebruikelijke hokjes past. Je hoeft je verdriet niet te verdedigen of te bewijzen. Daarna kun je kiezen aan wie je het vertelt. Eén of twee mensen die het begrijpen, zijn vaak meer waard dan een hele kring die er niet bij stilstaat.
Lotgenoten kunnen veel herkenning geven, omdat zij niet hoeven te vragen waarom het je zo raakt. Ook een eigen ritueel kan helpen als er geen uitvaart of officieel afscheid is, zoals een brief schrijven, een kaars aansteken of een plek kiezen waar je even stilstaat. En zoek hulp als het verdriet je te zwaar wordt. Een rouwbegeleider of psycholoog neemt elk verlies serieus.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan ontslag leiden tot rouw?
Ja. Werk geeft structuur, contact met collega’s, een inkomen en vaak een deel van wie je bent. Bij ontslag of arbeidsongeschiktheid kun je dat allemaal tegelijk kwijtraken. In een Amerikaans onderzoek hadden mensen die hun baan verloren dezelfde soort rouwreacties als nabestaanden, en hoe heftig dat was, hing vooral af van hoe belangrijk het werk was voor wie ze waren.
Dat verdriet krijgt vaak weinig ruimte. De omgeving richt zich al snel op de volgende baan, terwijl jij nog bezig bent met wat je kwijt bent. Het helpt om dat verlies te erkennen voordat je verdergaat. Zoek ook nieuwe bronnen van structuur en betekenis, zoals vrijwilligerswerk, een opleiding of vaste afspraken, zodat het verlies niet je hele dag bepaalt.
Lees verder: Secundaire verliezen