Begin bij jezelf. Zeg tegen jezelf dat dit een echt verlies is, ook als het niet in de gebruikelijke hokjes past. Je hoeft je verdriet niet te verdedigen of te bewijzen. Daarna kun je kiezen aan wie je het vertelt. Eén of twee mensen die het begrijpen, zijn vaak meer waard dan een hele kring die er niet bij stilstaat.
Lotgenoten kunnen veel herkenning geven, omdat zij niet hoeven te vragen waarom het je zo raakt. Ook een eigen ritueel kan helpen als er geen uitvaart of officieel afscheid is, zoals een brief schrijven, een kaars aansteken of een plek kiezen waar je even stilstaat. En zoek hulp als het verdriet je te zwaar wordt. Een rouwbegeleider of psycholoog neemt elk verlies serieus.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Moet je door vaste fases heen als je rouwt?
Nee. De bekende vijf fases (ontkenning, boosheid, onderhandelen, depressie en aanvaarding) komen van Elisabeth Kübler-Ross. Zij beschreef ze in 1969 op basis van gesprekken met mensen die zelf gingen sterven, en pas later is het model op nabestaanden toegepast. Onderzoek heeft nooit laten zien dat rouw zo verloopt.
Gevoelens komen in willekeurige volgorde, lopen door elkaar en keren vaak meer dan eens terug. De Utrechtse rouwonderzoekers Margaret Stroebe en Henk Schut waarschuwen zelfs dat het fasemodel kwaad kan, omdat mensen gaan denken dat ze het verkeerd doen als hun rouw er anders uitziet.
Lees verder: Rouwen doe je niet in fasen
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat is het verschil tussen rouw en verdriet?
Verdriet is een van de gevoelens die bij rouw horen. Rouw zelf is breder: daar vallen ook boosheid, angst, schuld of opluchting onder, en lichamelijke dingen als moeheid en slecht slapen.
Daarnaast gaat rouw over aanpassen: leren leven zonder de ander, met alle grote en kleine veranderingen die daarbij horen. Je kunt dus verdriet hebben zonder te rouwen, en je kunt midden in je rouw zitten op een moment dat je helemaal geen verdriet voelt.
Lees verder: Het ene verdriet is het andere niet
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat kan ik doen tegen opdringende herinneringen?
Beelden van het sterfbed, het telefoontje of het moment dat je het nieuws hoorde kunnen zich steeds opdringen, ook als je er niet aan wilt denken. Vooral na een plotselinge of schokkende dood komt dat veel voor. Meestal worden ze in de loop van weken en maanden minder.
Als een beeld je overvalt, helpt het om terug te komen in het hier en nu. Kijk bewust om je heen en noem voor jezelf wat je ziet, hoort en voelt, of zet je voeten stevig op de grond en adem rustig uit. Sommige mensen schrijven de herinnering op en leggen het papier daarna bewust weg. Blijven de beelden na een paar maanden even heftig, slaap je er slecht door of ga je plekken en mensen uit de weg, zoek dan hulp via je huisarts. Traumagerichte behandelingen zoals EMDR kunnen dan goed helpen.
Lees verder: De drie pijlers van rouwtherapie