Het kan. Kinderen die jong een ouder verliezen, hebben gemiddeld een groter risico op problemen zoals somberheid, angst en moeite op school, en dat risico kan jaren aanhouden. Een grote Scandinavische studie zag ook op volwassen leeftijd een hoger risico op zelfdoding, al gaat het in absolute aantallen om een kleine groep. Het risico is groter als het kind heel jong was of als de ouder door zelfdoding overleed.
Een vaststaand lot is het niet. Wat beschermt: een ouder of verzorger die het zelf redelijk redt, warmte en structuur in huis, en ruimte om over de overledene te praten. Een Amerikaans programma voor rouwende gezinnen liet zes jaar later bij de kinderen nog minder psychische problemen zien. Twijfel je over hoe het met je kind gaat, zoek dan op tijd advies.
Lees verder: Kinderen die jong een ouder verloren blijven jaren kwetsbaar
Bron: Guldin e.a. (2015), JAMA Psychiatry; Sandler e.a. (2010), Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het normaal dat mijn kind gewoon blijft spelen na een overlijden?
Ja. Spelen is voor kinderen een manier om even op adem te komen, en ook een manier om te verwerken. Je ziet kinderen soms begrafenisje spelen of het ziekenhuis naspelen, en dat is gezond. Een kind dat lacht op de dag van de uitvaart, mist de overledene niet minder.
Het verdriet komt in golven, vaak op momenten die volwassenen niet verwachten: bij het naar bed gaan, in de auto of weken later met een vraag uit het niets. Wees er dan, en laat het spelen verder gewoon gebeuren. Maak je pas zorgen als je kind zich langdurig terugtrekt, nergens meer plezier in heeft of helemaal niet meer stil kan staan bij wat er gebeurd is.
Lees verder: Een kind rouwt niet alleen
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan rouw echte pijn in mijn lichaam geven?
Ja. Hoofdpijn, buikpijn, gespannen spieren en een drukkend of leeg gevoel op de borst komen veel voor bij rouw. Je beeldt het je niet in: stress en verdriet werken door in je hele lichaam.
Schuif lichamelijke klachten toch niet te snel op het verdriet. In het eerste etmaal na een overlijden is de kans op een hartinfarct ruim twintig keer zo groot als normaal. Voor de meeste mensen blijft die kans klein, maar wie al hartproblemen heeft moet extra alert zijn. Er bestaat ook een gebrokenhartsyndroom, waarbij de hartspier door hevige emotie tijdelijk verzwakt.
Heb je plotseling pijn op de borst, eventueel met kortademigheid of zweten, bel dan 112. Met andere klachten die blijven of waar je je zorgen over maakt, ga je naar je huisarts.
Lees verder: Die pijn op je borst kan met rouw te maken hebben
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Moet ik mijn verdriet uiten om het te verwerken?
Niet per se. Lange tijd was het idee dat je je verdriet moest ‘doorwerken’ door er veel over te praten en het eruit te gooien. Onderzoek heeft dat niet bevestigd. Utrechtse onderzoekers volgden weduwen en weduwnaars twee jaar lang en vonden geen aanwijzing dat wie veel over zijn gevoelens praatte, er beter uitkwam.
Dat betekent niet dat je je verdriet beter kunt wegstoppen. Wie het verlies stelselmatig ontwijkt, loopt later vaak vast. Wat werkt, is wisselen: soms bewust stilstaan bij het gemis, soms je aandacht op het gewone leven richten. Of je dat doet door te praten, te schrijven, te wandelen of in stilte, mag je zelf weten.
Lees verder: Zoeken en vermijden
Bron: Stroebe e.a. (2002), Journal of Consulting and Clinical Psychology