Ja. Spelen is voor kinderen een manier om even op adem te komen, en ook een manier om te verwerken. Je ziet kinderen soms begrafenisje spelen of het ziekenhuis naspelen, en dat is gezond. Een kind dat lacht op de dag van de uitvaart, mist de overledene niet minder.
Het verdriet komt in golven, vaak op momenten die volwassenen niet verwachten: bij het naar bed gaan, in de auto of weken later met een vraag uit het niets. Wees er dan, en laat het spelen verder gewoon gebeuren. Maak je pas zorgen als je kind zich langdurig terugtrekt, nergens meer plezier in heeft of helemaal niet meer stil kan staan bij wat er gebeurd is.
Lees verder: Een kind rouwt niet alleen
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Helpen antidepressiva bij rouw?
Tegen de rouw zelf helpen ze weinig. In een grote Amerikaanse studie onder mensen met gecompliceerde rouw werkte het antidepressivum citalopram niet beter tegen de rouwklachten dan een placebo, terwijl rouwgerichte therapie dat wel deed. Toegevoegd aan de therapie verminderde citalopram wel de depressieve klachten.
Heb je naast je rouw ook een depressie, dan kan medicatie voor dat deel dus helpen. Het verlangen, de leegte en het gemis nemen er niet door af. Twijfel je over medicijnen, of gebruik je ze al, bespreek het dan met je huisarts of psychiater en stop niet op eigen houtje.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom voel ik me schuldig?
Bijna iedereen die rouwt, loopt vroeg of laat tegen ‘had ik maar’ aan. Had ik maar eerder gebeld, had ik maar gezegd wat ik voelde. Je hoofd zoekt naar een moment waarop het anders had kunnen lopen, omdat dat makkelijker te verdragen is dan het idee dat je er niets aan kon doen.
Achteraf weet je dingen die je toen niet wist, en wat je toen deed, deed je met de kennis en de kracht die je op dat moment had. Soms gaat de schuld over iets wat echt is misgegaan, zoals een ruzie die niet meer is bijgelegd. Ook dan kun je leren jezelf te vergeven. Blijven de schuldgevoelens je maandenlang bezighouden, praat er dan over met een rouwbegeleider of psycholoog.
Lees verder: Overlevingsschuld: wanneer schuldgevoel het rouwproces kleurt
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom heb ik goede en slechte dagen door elkaar?
Omdat rouwen zo werkt. De Utrechtse onderzoekers Margaret Stroebe en Henk Schut beschreven het in hun duale procesmodel: je beweegt steeds heen en weer tussen het verlies en het gewone leven. Het ene moment ben je met je verdriet bezig, met herinneringen en gemis. Het volgende moment regel je de administratie, kook je of lach je om iets op tv.
Dat heen en weer gaan is gezond. Niemand kan de hele dag in zijn verdriet zitten, en de momenten waarop je even niet rouwt geven je de rust om het daarna weer aan te kunnen. Het kan per dag wisselen, of zelfs binnen een uur. Een goede dag betekent dus niet dat je de overledene vergeten bent, en een slechte dag na een paar goede weken betekent niet dat je terug bij af bent.
Lees verder: Het duale procesmodel