Ja. De sterfdag haalt vaak veel terug, ook jaren later. Soms merk je het al weken van tevoren: je slaapt slechter of bent prikkelbaar of somber, en pas later besef je waarom. Je lichaam lijkt de datum te onthouden, ook als je er niet bewust mee bezig bent. Zelfs het seizoen of het licht van die tijd van het jaar kan herinneringen oproepen.
Het helpt om je niet door de dag te laten overvallen. Bedenk vooraf hoe je hem wilt doorbrengen, alleen of met anderen, met een bezoek aan het graf, een wandeling of juist een gewone werkdag. Laat mensen om je heen weten welke dag het is, want veel nabestaanden waarderen een berichtje enorm. En verwacht niet dat het elk jaar hetzelfde voelt.
Lees verder: Golven van rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom voel ik me zo rusteloos?
Na een verlies staat je lichaam vaak in de alarmstand. Je hart gaat sneller en je spieren staan gespannen, waardoor stilzitten slecht lukt. Het is dezelfde reactie die je lichaam heeft bij gevaar, alleen valt er nu niets te ontvluchten. Sommige mensen merken ook dat ze onbewust lopen te zoeken naar de overledene, of steeds bezig willen zijn om het gemis niet te voelen.
Bewegen helpt om die spanning kwijt te raken, ook als het maar een stuk wandelen is, en rustig uitademen kan ook helpen. Blijft de onrust hoog of krijg je paniekaanvallen, praat er dan over met je huisarts.
Lees verder: Bewegen in rouwtijd
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe vertel ik mijn kind dat iemand is overleden?
Zo snel mogelijk en in gewone, eerlijke woorden. Zeg ‘dood’ en ‘doodgegaan’, en vermijd ‘ingeslapen’ of ‘we zijn opa kwijt’. Zulke omschrijvingen maken het verwarrend en soms eng, want een kind kan bang worden om te gaan slapen. Leg uit wat dood is: ‘Opa’s lichaam doet het niet meer. Hij ademt niet, hij voelt geen pijn meer en hij komt niet meer terug.’
Vertel ook kort hoe het gebeurd is, op een manier die past bij de leeftijd. Kinderen merken heel goed als er iets wordt verzwegen. Dat geldt ook bij een moeilijke doodsoorzaak zoals zelfdoding; zoek daar gerust hulp bij. Je mag laten zien dat je zelf verdrietig bent, dan leert je kind dat verdriet er mag zijn. Reken erop dat er in de dagen en weken erna nog veel vragen komen, vaak op onverwachte momenten.
Lees verder: Geef feitelijke duidelijkheid aan het jonge kind
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe ga ik om met opmerkingen die pijn doen?
Bijna iedere nabestaande krijgt ze te horen: ‘hij is nu op een betere plek’, ‘het heeft zo moeten zijn’ of ‘je bent nog jong, je vindt wel weer iemand’. Ze zijn bedoeld als troost, maar ze maken je verdriet kleiner of plakken er een betekenis op die jij niet voelt.
Je hoeft er niets mee. Soms is het genoeg om te weten dat de ander het goed bedoelt en niet beter weet. Wil je reageren, dan kan dat kort: ‘zo voelt het voor mij niet’. Gebeurt het steeds bij dezelfde persoon, dan kun je op een rustig moment uitleggen wat wel helpt, bijvoorbeeld dat iemand gewoon de naam van de overledene noemt.
Lees verder: Religie, rouw en de zinnen die meer stukmaken dan heel maken