Zo snel mogelijk en in gewone, eerlijke woorden. Zeg ‘dood’ en ‘doodgegaan’, en vermijd ‘ingeslapen’ of ‘we zijn opa kwijt’. Zulke omschrijvingen maken het verwarrend en soms eng, want een kind kan bang worden om te gaan slapen. Leg uit wat dood is: ‘Opa’s lichaam doet het niet meer. Hij ademt niet, hij voelt geen pijn meer en hij komt niet meer terug.’
Vertel ook kort hoe het gebeurd is, op een manier die past bij de leeftijd. Kinderen merken heel goed als er iets wordt verzwegen. Dat geldt ook bij een moeilijke doodsoorzaak zoals zelfdoding; zoek daar gerust hulp bij. Je mag laten zien dat je zelf verdrietig bent, dan leert je kind dat verdriet er mag zijn. Reken erop dat er in de dagen en weken erna nog veel vragen komen, vaak op onverwachte momenten.
Lees verder: Geef feitelijke duidelijkheid aan het jonge kind
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe kan ik iemand herdenken?
Op welke manier je maar wilt. Sommige mensen steken een kaars aan, gaan naar het graf of kijken foto’s. Anderen dragen een sieraad of kledingstuk van de overledene, koken zijn of haar recept of doen iets wat de ander graag deed. Ook schrijven helpt veel mensen, bijvoorbeeld een brief aan de overledene of herinneringen in een schrift.
Het hoeft niet groot te zijn en het hoeft niet op een vaste dag. Wat telt, is dat het voor jou betekenis heeft. Samen met anderen herdenken kan troostend zijn, omdat je merkt dat je niet de enige bent die mist. En wat nu past, mag over een paar jaar heel anders zijn.
Lees verder: Schrijvend door rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het normaal dat ik de sterfdag intens voel?
Ja. De sterfdag haalt vaak veel terug, ook jaren later. Soms merk je het al weken van tevoren: je slaapt slechter of bent prikkelbaar of somber, en pas later besef je waarom. Je lichaam lijkt de datum te onthouden, ook als je er niet bewust mee bezig bent. Zelfs het seizoen of het licht van die tijd van het jaar kan herinneringen oproepen.
Het helpt om je niet door de dag te laten overvallen. Bedenk vooraf hoe je hem wilt doorbrengen, alleen of met anderen, met een bezoek aan het graf, een wandeling of juist een gewone werkdag. Laat mensen om je heen weten welke dag het is, want veel nabestaanden waarderen een berichtje enorm. En verwacht niet dat het elk jaar hetzelfde voelt.
Lees verder: Golven van rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe kom ik door feestdagen heen?
Door vooraf te bedenken wat jij nodig hebt en dat met de mensen om je heen te bespreken. Wil je de tradities zoals ze waren, liever iets heel anders of een jaar overslaan? Alle drie kunnen goed zijn. Spreek af dat je eerder weg mag, zorg voor rustmomenten en verwacht niet te veel van jezelf.
Veel mensen vinden het fijn om de overledene een plek te geven: een kaars aansteken, samen een herinnering ophalen of zijn of haar lievelingsgerecht op tafel zetten. Anderen houden het liever klein. Vaak is de aanloop zwaarder dan de dag zelf. Ben je alleen, kijk dan of er in je buurt een initiatief is waar je kunt aanschuiven. En lukt het niet zoals je hoopte, dan mag het volgend jaar weer anders.