Ja. Foto’s, brieven, kleding of een voorwerp dat de ander altijd bij zich had, kunnen een tastbare verbinding vormen. Rouwonderzoek laat zien dat de band met iemand die is overleden blijft bestaan en van vorm verandert, en dingen bewaren past daarbij.
Er is geen termijn waarbinnen je moet opruimen. Sommige mensen bewaren bijna alles, anderen kiezen een paar dingen en geven de rest weg. Je kunt kleding laten verwerken tot een kussen of quilt, of spullen verdelen onder mensen die er blij mee zijn. Doe het in je eigen tempo en houd er rekening mee dat anderen in het gezin een ander tempo kunnen hebben. Lukt het na lange tijd nog steeds niet om iets aan te raken of te verplaatsen, en staat dat je dagelijks leven in de weg, praat er dan eens met iemand over.
Lees verder: Continuing bonds
Bron: Klass, Silverman & Nickman (1996), Continuing Bonds: New Understandings of Grief
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het normaal dat ik de sterfdag intens voel?
Ja. De sterfdag haalt vaak veel terug, ook jaren later. Soms merk je het al weken van tevoren: je slaapt slechter of bent prikkelbaar of somber, en pas later besef je waarom. Je lichaam lijkt de datum te onthouden, ook als je er niet bewust mee bezig bent. Zelfs het seizoen of het licht van die tijd van het jaar kan herinneringen oproepen.
Het helpt om je niet door de dag te laten overvallen. Bedenk vooraf hoe je hem wilt doorbrengen, alleen of met anderen, met een bezoek aan het graf, een wandeling of juist een gewone werkdag. Laat mensen om je heen weten welke dag het is, want veel nabestaanden waarderen een berichtje enorm. En verwacht niet dat het elk jaar hetzelfde voelt.
Lees verder: Golven van rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe vind ik een goede hulpverlener bij rouw?
Begin bij je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar de praktijkondersteuner GGZ in de praktijk, of naar een psycholoog met ervaring in rouw. Gesprekken met de praktijkondersteuner vallen niet onder je eigen risico. Behandeling door een psycholoog wordt vergoed uit de basisverzekering als er sprake is van een psychische stoornis, zoals een persisterende rouwstoornis, en dan betaal je wel eigen risico. Rouwbegeleiding valt meestal niet onder de basisverzekering.
Vraag bij een eerste gesprek gerust naar opleiding en ervaring met rouw. Een goede klik is minstens zo belangrijk, want je moet je veilig genoeg voelen om je verhaal te vertellen. Voelt het na een paar gesprekken niet goed, dan mag je verder zoeken.
Lees verder: Nederlandse huisartsen actief in rouwzorg
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Mag ik ook opgelucht zijn na een overlijden?
Ja. Opluchting komt veel voor, vooral als iemand lang ziek was of leed. Je bent opgelucht dat de pijn voorbij is, voor de ander en ook voor jezelf, want het waken en de zorgen zijn ineens weg. Opluchting kan er ook zijn als de relatie moeilijk was, bijvoorbeeld door verslaving, geweld of jarenlange ruzie.
Veel mensen schrikken van dat gevoel en voelen zich er schuldig over. Dat hoeft niet. Opluchting en verdriet kunnen prima naast elkaar bestaan, en het een maakt het ander niet minder echt.