Ja. Foto’s, brieven, kleding of een voorwerp dat de ander altijd bij zich had, kunnen een tastbare verbinding vormen. Rouwonderzoek laat zien dat de band met iemand die is overleden blijft bestaan en van vorm verandert, en dingen bewaren past daarbij.
Er is geen termijn waarbinnen je moet opruimen. Sommige mensen bewaren bijna alles, anderen kiezen een paar dingen en geven de rest weg. Je kunt kleding laten verwerken tot een kussen of quilt, of spullen verdelen onder mensen die er blij mee zijn. Doe het in je eigen tempo en houd er rekening mee dat anderen in het gezin een ander tempo kunnen hebben. Lukt het na lange tijd nog steeds niet om iets aan te raken of te verplaatsen, en staat dat je dagelijks leven in de weg, praat er dan eens met iemand over.
Lees verder: Continuing bonds
Bron: Klass, Silverman & Nickman (1996), Continuing Bonds: New Understandings of Grief
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat is niet-erkende rouw?
Rouw die er wel is, maar door de omgeving niet gezien of serieus genomen wordt. De Amerikaanse rouwonderzoeker Kenneth Doka noemde het disenfranchised grief. Het gaat bijvoorbeeld om het verlies van een ex-partner, een minnaar, een huisdier of een vriend, om een miskraam, of om rouw bij dementie of verslaving van een naaste. Ook de doodsoorzaak kan rouw minder zichtbaar maken, zoals bij zelfdoding of een overdosis.
Wie zo rouwt, krijgt minder steun, wordt soms niet uitgenodigd bij het afscheid of voelt zich gedwongen het verdriet te verbergen. Dat maakt rouwen eenzamer en soms ook langduriger. Je verdriet hoeft niet eerst door anderen erkend te worden om echt te zijn.
Lees verder: Waarom eenvoudige verliezen er zo diep kunnen inhakken
Bron: Doka (1989), Disenfranchised Grief: Recognizing Hidden Sorrow
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan rouw problemen geven in mijn relatie?
Ja, een verlies zet een relatie onder druk. Jullie zijn allebei moe en prikkelbaar en hebben weinig over voor de ander. Misschien rouwen jullie anders, of op een ander moment: de een krabbelt net weer wat op als de ander instort. Ook de taken in huis of in het gezin kunnen verschuiven, en intimiteit voelt voor de een als troost en voor de ander als onmogelijk.
Dat is geen teken dat jullie relatie niet deugt. Het helpt om uit te spreken wat je nodig hebt zonder te verwachten dat de ander precies hetzelfde voelt, en om af en toe samen iets te doen wat niet over het verlies gaat. Merk je dat jullie steeds verder uit elkaar groeien, zoek dan op tijd hulp, bijvoorbeeld bij een relatietherapeut met ervaring in rouw.
Lees verder: Hoe families samen door rouw heen komen
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat is ‘ambiguous loss’ of onduidelijk verlies?
Een term van de Amerikaanse onderzoeker Pauline Boss voor verlies zonder duidelijk einde. Het komt in twee vormen voor. Iemand is lichamelijk weg maar in je hoofd nog volop aanwezig, zoals bij een vermissing. Of iemand is er lichamelijk nog wel, terwijl de persoon die je kende verdwijnt, zoals bij dementie, ernstig hersenletsel of een verslaving.
Wat het zo zwaar maakt, is dat er geen afscheid is en geen ritueel. Je blijft hangen tussen hoop en gemis, en je omgeving weet vaak niet dat je rouwt. Boss benadrukt dat je geen afsluiting hoeft te vinden. Het helpt om het verlies te benoemen en te leren leven met twee waarheden tegelijk: iemand is weg en toch nog hier.
Lees verder: Rouwen om een kind dat leeft