Rouw die er wel is, maar door de omgeving niet gezien of serieus genomen wordt. De Amerikaanse rouwonderzoeker Kenneth Doka noemde het disenfranchised grief. Het gaat bijvoorbeeld om het verlies van een ex-partner, een minnaar, een huisdier of een vriend, om een miskraam, of om rouw bij dementie of verslaving van een naaste. Ook de doodsoorzaak kan rouw minder zichtbaar maken, zoals bij zelfdoding of een overdosis.
Wie zo rouwt, krijgt minder steun, wordt soms niet uitgenodigd bij het afscheid of voelt zich gedwongen het verdriet te verbergen. Dat maakt rouwen eenzamer en soms ook langduriger. Je verdriet hoeft niet eerst door anderen erkend te worden om echt te zijn.
Lees verder: Waarom eenvoudige verliezen er zo diep kunnen inhakken
Bron: Doka (1989), Disenfranchised Grief: Recognizing Hidden Sorrow
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is rouw na een miskraam of doodgeboorte echt?
Ja. Ouders die een kind verliezen door een miskraam, een doodgeboorte of vlak na de geboorte, rouwen echt. Ze verliezen hun kind en de toekomst die ze al voor zich zagen. In Nederland zijn er alleen al zo’n twintigduizend miskramen per jaar. Toch reageert de omgeving vaak met ‘het was nog zo vroeg’ of ‘je kunt het opnieuw proberen’.
Een Engelse studie volgde vrouwen na een vroege miskraam of buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Een maand later had bijna een op de drie klachten van posttraumatische stress, en na negen maanden nog bijna een op de vijf. Ook partners rouwen, al krijgen zij vaak nog minder aandacht. Hoe lang de zwangerschap duurde, zegt niets over hoe groot je verdriet mag zijn.
Lees verder: Twintigduizend miskramen per jaar
Bron: Farren e.a. (2020), American Journal of Obstetrics & Gynecology
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe krijg ik erkenning voor verlies dat anderen niet zien?
Begin bij jezelf. Zeg tegen jezelf dat dit een echt verlies is, ook als het niet in de gebruikelijke hokjes past. Je hoeft je verdriet niet te verdedigen of te bewijzen. Daarna kun je kiezen aan wie je het vertelt. Eén of twee mensen die het begrijpen, zijn vaak meer waard dan een hele kring die er niet bij stilstaat.
Lotgenoten kunnen veel herkenning geven, omdat zij niet hoeven te vragen waarom het je zo raakt. Ook een eigen ritueel kan helpen als er geen uitvaart of officieel afscheid is, zoals een brief schrijven, een kaars aansteken of een plek kiezen waar je even stilstaat. En zoek hulp als het verdriet je te zwaar wordt. Een rouwbegeleider of psycholoog neemt elk verlies serieus.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het normaal dat mijn kind gewoon blijft spelen na een overlijden?
Ja. Spelen is voor kinderen een manier om even op adem te komen, en ook een manier om te verwerken. Je ziet kinderen soms begrafenisje spelen of het ziekenhuis naspelen, en dat is gezond. Een kind dat lacht op de dag van de uitvaart, mist de overledene niet minder.
Het verdriet komt in golven, vaak op momenten die volwassenen niet verwachten: bij het naar bed gaan, in de auto of weken later met een vraag uit het niets. Wees er dan, en laat het spelen verder gewoon gebeuren. Maak je pas zorgen als je kind zich langdurig terugtrekt, nergens meer plezier in heeft of helemaal niet meer stil kan staan bij wat er gebeurd is.
Lees verder: Een kind rouwt niet alleen