Ja. Kinderen kunnen nog niet lang achter elkaar in heftig verdriet blijven. Ze huilen even en gaan dan weer spelen, en een uur later komt het verdriet ineens terug. Dat heet ook wel rouwplassen: kinderen springen in en uit hun verdriet, zoals ze in en uit een plas springen. Dat betekent niet dat ze minder verdrietig zijn.
Kinderen laten hun rouw ook vaker zien in gedrag dan in woorden. Ze worden druk, aanhankelijk of prikkelbaar, of krijgen buikpijn. Soms denken ze dat het hun schuld is, omdat ze boos waren of iets lelijks hebben gezegd. En hun rouw groeit mee: een kind dat op zijn zesde zijn moeder verliest, rouwt op zijn twaalfde en zestiende opnieuw, omdat het dan op een andere manier begrijpt wat het kwijt is.
Lees verder: Ik was boos op opa, daarom is hij doodgegaan
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wanneer begint rouw?
Vaak al voor het overlijden. Als je weet dat iemand gaat sterven, bijvoorbeeld door een ongeneeslijke ziekte, kun je al rouwen om wat er verloren gaat. Dat heet anticiperende rouw. Bij dementie of een ander verlies dat stap voor stap gaat, begint de rouw soms jaren voordat iemand er echt niet meer is.
Na het overlijden begint het voor veel mensen met een periode van verdoving of ongeloof, waarin je vooral doet wat er gedaan moet worden. Als de uitvaart voorbij is en de drukte wegvalt, komt het verdriet vaak pas echt binnen. Bij sommigen gebeurt dat juist meteen.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom rouwt mijn partner zo anders dan ik?
Iedereen rouwt op zijn eigen manier, ook twee mensen die hetzelfde kind of dezelfde ouder verliezen. Rouwonderzoekers onderscheiden grofweg twee stijlen. Intuïtief rouwen gaat via het gevoel: huilen, praten, herinneringen delen. Instrumenteel rouwen gaat via het doen: bezig blijven, dingen regelen, het verdriet kwijt raken in klussen of beweging. De meeste mensen zitten ergens daartussen.
Het risico is dat je de stijl van de ander verkeerd leest. Wie praat, denkt al snel dat de stille partner er niet om geeft, en wie zwijgt, voelt zich onder druk gezet. Het verschil zegt meestal niets over hoeveel iemand mist. Praat over wat ieder van jullie helpt en zoek een manier die ruimte laat voor allebei. Lukt dat niet, dan kan een rouwbegeleider of relatietherapeut helpen.
Lees verder: Rouwen vaders en moeders echt anders?
Bron: Doka & Martin (2010), Grieving Beyond Gender
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kunnen jongeren rouwklachten verbergen?
Ja, en tieners doen dat vaak. Ze willen niet anders zijn dan hun vrienden, willen hun ouders niet extra belasten of weten zelf niet goed wat ze voelen. Van buiten lijkt het goed te gaan: ze gaan naar school, sporten en lachen met vrienden. Onder die buitenkant kunnen ze slecht slapen, moe zijn, lichamelijke klachten hebben of zich erg alleen voelen.
Ga er dus niet van uit dat het goed gaat omdat je niets ziet. Bied gesprekken aan zonder te pushen, bijvoorbeeld in de auto of tijdens het koken, als je naast elkaar zit en niet tegenover elkaar. Sommige jongeren praten makkelijker met iemand buiten het gezin, zoals een mentor, een trainer of een lotgenoot.
Lees verder: Wat rouwende kinderen willen weten als ze anoniem alles mogen vragen