Thema's in dit artikel: Christus, Hospice, Levenseinde, Palliatieve zorg, Socrates, hospicezorg, laatste woorden, sterfbed
Een vrouw in haar midden-zeventig ligt in een hospice. Ze heeft alvleesklierkanker en na maanden van pijn heeft ze samen met haar familie besloten tot palliatieve sedatie. Het is zondagavond. Een jonge vrijwilliger die haar maandenlang heeft bezocht, weet dat dit hun laatste gesprek is. Haar kleinkinderen zitten om haar bed, de televisie staat aan met tekenfilms. Wat zeg je op zo'n moment?
Deze vraag, beschreven door de Amerikaanse medisch student Aldis Petriceks, raakt aan iets universeels. De meeste mensen denken er liever niet over na. Maar vroeg of laat staat iedereen voor dit moment: als geliefde aan een sterfbed, als professional in de zorg, of uiteindelijk als degene die zelf afscheid neemt.
Door de eeuwen heen hebben mensen gezocht naar de juiste woorden voor het einde. Wat ze zeggen, blijkt te vallen in een beperkt aantal patronen. Patronen die iets onthullen over wat het betekent om mens te zijn.
De dankbare woorden
Het meest gehoorde thema aan het sterfbed is dankbaarheid. In een Japans onderzoek onder 537 nabestaanden van kankerpatiënten bleek dat 61% van de stervenden expliciet dankbaarheid had uitgesproken naar hun naasten. Meer dan liefdesverklaringen, meer dan vergeving. Dankbaarheid voor de zorg, voor de jaren samen, voor de liefde.
Dit patroon is oud. Toen de Griekse filosoof Socrates in 399 voor Christus de gifbeker dronk die hem zou doden, waren zijn laatste woorden een dankbetuiging. Hij vroeg zijn vriend om een offer te brengen aan Asklepios, de god van genezing. Alsof de dood zelf een vorm van genezing was, een bevrijding van een ziek lichaam. Zijn dankbaarheid gold niet het leven dat hij verloor, maar de overgang die hij maakte.
