Ja. Soms is het te pijnlijk, ben je moe of wil je gewoon even een avond zonder verdriet. Dat mag je zeggen, en de meeste mensen zijn juist blij als ze weten waar ze aan toe zijn. Je kunt het vriendelijk houden: ‘vandaag praat ik liever over iets anders, een andere keer vertel ik graag over haar’.
Wat je nodig hebt, mag per dag verschillen. Veel nabestaanden vinden het op andere momenten juist fijn als iemand de naam van de overledene noemt of een herinnering ophaalt. Laat dat ook weten, anders gaan mensen ervan uit dat het onderwerp voorgoed taboe is.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom schaam ik me voor mijn verdriet?
Veel mensen hebben geleerd dat je je verdriet binnenhoudt en flink moet zijn. Huilen waar anderen bij zijn voelt dan al snel als je laten gaan. Daar komt bij dat de omgeving vaak verwacht dat het na een paar maanden wel weer gaat, en ben je dan nog verdrietig, dan vraag je je al snel af of er iets mis met je is.
Er is niets mis met je. Je verdriet laat zien hoe belangrijk de ander voor je was, en daar hoef je je niet voor te schamen. Wegstoppen lijkt even te helpen, maar maakt het op de langere termijn vaak zwaarder.
Lees verder: Verdriet onderdrukken: waarom dit geen goed idee is
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Moet je door vaste fases heen als je rouwt?
Nee. De bekende vijf fases (ontkenning, boosheid, onderhandelen, depressie en aanvaarding) komen van Elisabeth Kübler-Ross. Zij beschreef ze in 1969 op basis van gesprekken met mensen die zelf gingen sterven, en pas later is het model op nabestaanden toegepast. Onderzoek heeft nooit laten zien dat rouw zo verloopt.
Gevoelens komen in willekeurige volgorde, lopen door elkaar en keren vaak meer dan eens terug. De Utrechtse rouwonderzoekers Margaret Stroebe en Henk Schut waarschuwen zelfs dat het fasemodel kwaad kan, omdat mensen gaan denken dat ze het verkeerd doen als hun rouw er anders uitziet.
Lees verder: Rouwen doe je niet in fasen
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom vergeet ik steeds dingen?
Daar is een verklaring voor: je hoofd is voortdurend met het verlies bezig, ook als je er niet bewust aan denkt. De stress die daarbij hoort, maakt het moeilijker om je te concentreren en nieuwe dingen te onthouden. Je vergeet afspraken of leest een bladzijde zonder dat er iets blijft hangen, en dat kan je flink aan het twijfelen brengen over jezelf. Sommige mensen noemen het een rouwbrein.
Bij de meeste mensen trekt het in de loop van de maanden weer bij. Tot die tijd helpt het om dingen op te schrijven en grote beslissingen, zoals verhuizen of geldzaken, uit te stellen als dat kan.
Lees verder: Waarom je hoofd zo vol zit als je rouwt