Ja. Kinderen kunnen nog niet lang achter elkaar in heftig verdriet blijven. Ze huilen even en gaan dan weer spelen, en een uur later komt het verdriet ineens terug. Dat heet ook wel rouwplassen: kinderen springen in en uit hun verdriet, zoals ze in en uit een plas springen. Dat betekent niet dat ze minder verdrietig zijn.
Kinderen laten hun rouw ook vaker zien in gedrag dan in woorden. Ze worden druk, aanhankelijk of prikkelbaar, of krijgen buikpijn. Soms denken ze dat het hun schuld is, omdat ze boos waren of iets lelijks hebben gezegd. En hun rouw groeit mee: een kind dat op zijn zesde zijn moeder verliest, rouwt op zijn twaalfde en zestiende opnieuw, omdat het dan op een andere manier begrijpt wat het kwijt is.
Lees verder: Ik was boos op opa, daarom is hij doodgegaan
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom rouwt mijn partner zo anders dan ik?
Iedereen rouwt op zijn eigen manier, ook twee mensen die hetzelfde kind of dezelfde ouder verliezen. Rouwonderzoekers onderscheiden grofweg twee stijlen. Intuïtief rouwen gaat via het gevoel: huilen, praten, herinneringen delen. Instrumenteel rouwen gaat via het doen: bezig blijven, dingen regelen, het verdriet kwijt raken in klussen of beweging. De meeste mensen zitten ergens daartussen.
Het risico is dat je de stijl van de ander verkeerd leest. Wie praat, denkt al snel dat de stille partner er niet om geeft, en wie zwijgt, voelt zich onder druk gezet. Het verschil zegt meestal niets over hoeveel iemand mist. Praat over wat ieder van jullie helpt en zoek een manier die ruimte laat voor allebei. Lukt dat niet, dan kan een rouwbegeleider of relatietherapeut helpen.
Lees verder: Rouwen vaders en moeders echt anders?
Bron: Doka & Martin (2010), Grieving Beyond Gender
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat kan ik doen tegen opdringende herinneringen?
Beelden van het sterfbed, het telefoontje of het moment dat je het nieuws hoorde kunnen zich steeds opdringen, ook als je er niet aan wilt denken. Vooral na een plotselinge of schokkende dood komt dat veel voor. Meestal worden ze in de loop van weken en maanden minder.
Als een beeld je overvalt, helpt het om terug te komen in het hier en nu. Kijk bewust om je heen en noem voor jezelf wat je ziet, hoort en voelt, of zet je voeten stevig op de grond en adem rustig uit. Sommige mensen schrijven de herinnering op en leggen het papier daarna bewust weg. Blijven de beelden na een paar maanden even heftig, slaap je er slecht door of ga je plekken en mensen uit de weg, zoek dan hulp via je huisarts. Traumagerichte behandelingen zoals EMDR kunnen dan goed helpen.
Lees verder: De drie pijlers van rouwtherapie
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan ontslag leiden tot rouw?
Ja. Werk geeft structuur, contact met collega’s, een inkomen en vaak een deel van wie je bent. Bij ontslag of arbeidsongeschiktheid kun je dat allemaal tegelijk kwijtraken. In een Amerikaans onderzoek hadden mensen die hun baan verloren dezelfde soort rouwreacties als nabestaanden, en hoe heftig dat was, hing vooral af van hoe belangrijk het werk was voor wie ze waren.
Dat verdriet krijgt vaak weinig ruimte. De omgeving richt zich al snel op de volgende baan, terwijl jij nog bezig bent met wat je kwijt bent. Het helpt om dat verlies te erkennen voordat je verdergaat. Zoek ook nieuwe bronnen van structuur en betekenis, zoals vrijwilligerswerk, een opleiding of vaste afspraken, zodat het verlies niet je hele dag bepaalt.
Lees verder: Secundaire verliezen