Ja, en tieners doen dat vaak. Ze willen niet anders zijn dan hun vrienden, willen hun ouders niet extra belasten of weten zelf niet goed wat ze voelen. Van buiten lijkt het goed te gaan: ze gaan naar school, sporten en lachen met vrienden. Onder die buitenkant kunnen ze slecht slapen, moe zijn, lichamelijke klachten hebben of zich erg alleen voelen.
Ga er dus niet van uit dat het goed gaat omdat je niets ziet. Bied gesprekken aan zonder te pushen, bijvoorbeeld in de auto of tijdens het koken, als je naast elkaar zit en niet tegenover elkaar. Sommige jongeren praten makkelijker met iemand buiten het gezin, zoals een mentor, een trainer of een lotgenoot.
Lees verder: Wat rouwende kinderen willen weten als ze anoniem alles mogen vragen
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat is niet-erkende rouw?
Rouw die er wel is, maar door de omgeving niet gezien of serieus genomen wordt. De Amerikaanse rouwonderzoeker Kenneth Doka noemde het disenfranchised grief. Het gaat bijvoorbeeld om het verlies van een ex-partner, een minnaar, een huisdier of een vriend, om een miskraam, of om rouw bij dementie of verslaving van een naaste. Ook de doodsoorzaak kan rouw minder zichtbaar maken, zoals bij zelfdoding of een overdosis.
Wie zo rouwt, krijgt minder steun, wordt soms niet uitgenodigd bij het afscheid of voelt zich gedwongen het verdriet te verbergen. Dat maakt rouwen eenzamer en soms ook langduriger. Je verdriet hoeft niet eerst door anderen erkend te worden om echt te zijn.
Lees verder: Waarom eenvoudige verliezen er zo diep kunnen inhakken
Bron: Doka (1989), Disenfranchised Grief: Recognizing Hidden Sorrow
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan verlies op jonge leeftijd later problemen geven?
Het kan. Kinderen die jong een ouder verliezen, hebben gemiddeld een groter risico op problemen zoals somberheid, angst en moeite op school, en dat risico kan jaren aanhouden. Een grote Scandinavische studie zag ook op volwassen leeftijd een hoger risico op zelfdoding, al gaat het in absolute aantallen om een kleine groep. Het risico is groter als het kind heel jong was of als de ouder door zelfdoding overleed.
Een vaststaand lot is het niet. Wat beschermt: een ouder of verzorger die het zelf redelijk redt, warmte en structuur in huis, en ruimte om over de overledene te praten. Een Amerikaans programma voor rouwende gezinnen liet zes jaar later bij de kinderen nog minder psychische problemen zien. Twijfel je over hoe het met je kind gaat, zoek dan op tijd advies.
Lees verder: Kinderen die jong een ouder verloren blijven jaren kwetsbaar
Bron: Guldin e.a. (2015), JAMA Psychiatry; Sandler e.a. (2010), Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is rouw na een scheiding normaal?
Ja. Met een scheiding verlies je een partner, een gedeeld leven en de toekomst die je samen voor je zag. Daar komen vaak praktische verliezen bij, zoals je huis, dagelijks contact met je kinderen of een deel van je vriendenkring. Mensen na een scheiding kunnen dezelfde soort rouwreacties hebben als nabestaanden.
Wat het lastig maakt, is dat de ander er nog is. Je komt elkaar tegen, moet samen dingen regelen voor de kinderen of ziet hem of haar verdergaan met een nieuw leven. Ook als jij voor de scheiding koos, kun je rouwen, en dan lopen boosheid, opluchting en verdriet vaak door elkaar. Geef dat verdriet de ruimte, en zoek hulp als je merkt dat je er niet uitkomt.
Lees verder: Rouw na scheiding