Ja. Wie ziek wordt of een beperking krijgt, verliest vaak een deel van het leven zoals het was: werk, hobby’s, zelfstandigheid, het lichaam dat je vertrouwde en de toekomst die je voor je zag. Dat is rouw, ook al is er niemand overleden.
Bij een chronische ziekte stopt het verlies vaak niet. Elke nieuwe beperking of slechte uitslag kan het verdriet opnieuw oproepen, en daarom spreekt men ook wel van chronische rouw. De omgeving kijkt daarbij vaak vooral naar de behandeling en minder naar wat je kwijt bent. Het helpt om dat verlies te benoemen, bij jezelf en bij anderen, en te zoeken naar wat er nog wel kan. Lotgenoten met dezelfde aandoening kunnen daarbij veel betekenen.
Lees verder: Rouw om verlies van gezondheid
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Mag ik ook opgelucht zijn na een overlijden?
Ja. Opluchting komt veel voor, vooral als iemand lang ziek was of leed. Je bent opgelucht dat de pijn voorbij is, voor de ander en ook voor jezelf, want het waken en de zorgen zijn ineens weg. Opluchting kan er ook zijn als de relatie moeilijk was, bijvoorbeeld door verslaving, geweld of jarenlange ruzie.
Veel mensen schrikken van dat gevoel en voelen zich er schuldig over. Dat hoeft niet. Opluchting en verdriet kunnen prima naast elkaar bestaan, en het een maakt het ander niet minder echt.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Mag ik rouwen om een huisdier?
Ja. Een huisdier is voor veel mensen een dagelijkse metgezel. Het was er elke ochtend, liep mee op elke wandeling en gaf troost zonder vragen te stellen. Als het doodgaat, verdwijnt een vast stuk van je leven en je routine, en dat verdriet kan heel echt en heftig zijn.
Toch reageert de omgeving soms met ‘het was maar een dier’ of ‘neem toch een nieuwe’. Daardoor durven mensen hun verdriet niet goed te laten zien. Neem het serieus, ook als anderen dat niet doen. Een afscheid helpt veel mensen, zoals een plekje in de tuin, een foto of een moment met het gezin. Voor kinderen is de dood van een huisdier vaak hun eerste kennismaking met de dood, en een goede aanleiding om er samen over te praten.
Lees verder: Dag Blub
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Rouwen kinderen anders dan volwassenen?
Ja. Kinderen kunnen nog niet lang achter elkaar in heftig verdriet blijven. Ze huilen even en gaan dan weer spelen, en een uur later komt het verdriet ineens terug. Dat heet ook wel rouwplassen: kinderen springen in en uit hun verdriet, zoals ze in en uit een plas springen. Dat betekent niet dat ze minder verdrietig zijn.
Kinderen laten hun rouw ook vaker zien in gedrag dan in woorden. Ze worden druk, aanhankelijk of prikkelbaar, of krijgen buikpijn. Soms denken ze dat het hun schuld is, omdat ze boos waren of iets lelijks hebben gezegd. En hun rouw groeit mee: een kind dat op zijn zesde zijn moeder verliest, rouwt op zijn twaalfde en zestiende opnieuw, omdat het dan op een andere manier begrijpt wat het kwijt is.
Lees verder: Ik was boos op opa, daarom is hij doodgegaan