De juf zei: ‘Ik wist niet wat ik moest zeggen.’ En dus zei ze niets.

Over het ongemak van volwassenen en de prijs die kinderen daarvoor betalen

Het is maandagochtend. De directeur van een basisschool belt de leerkracht van groep 6. De vader van Sem is in het weekend overleden. Sem komt morgen weer naar school. De juf voelt haar maag samentrekken. Wat zeg je tegen zo’n kind? Wat zeg je tegen de klas? Ze heeft het vak gekozen omdat ze van kinderen houdt en ze iets wil meegeven. Maar over dit onderwerp heeft ze nooit iets geleerd. Niet in haar opleiding, niet in een bijscholing, nergens.

Ze is niet de enige. Uit Europees onderzoek blijkt steeds weer hetzelfde beeld: professionals die dagelijks met kinderen werken, voelen zich niet toegerust om met rouw en verlies om te gaan. Leerkrachten, pedagogisch medewerkers, huisartsen, jeugdhulpverleners. De meesten hebben er nooit scholing in gehad. En dus doen ze wat mensen doen als ze zich onzeker voelen: ze zwijgen, ze vermijden, of ze zeggen iets wat goedbedoeld is maar de plank misslaat.

Het ongemak begint niet bij het kind

Een Spaans onderzoek onder 63 leerkrachten bracht in kaart welke factoren het rouwproces van kinderen op school bevorderen of belemmeren. Communicatie en emotionele steun helpen. Maar de grootste belemmering? Het ongemak dat volwassenen ervaren bij het praten over de dood.¹ Leerkrachten gaven aan dat ze bang zijn om het verkeerde te zeggen. Bang om het kind van streek te maken. Bang voor de reactie van ouders.

Dat is een herkenbaar patroon. Denk aan de manier waarop kinderen angst voor spinnen ontwikkelen. Uit de ontwikkelingspsychologie weten we dat jonge kinderen van nature niet bang zijn voor spinnen. Ze zijn juist nieuwsgierig. De angst wordt aangeleerd doordat ze zien hoe een ouder of verzorger reageert: de schreeuw, het wegspringen, de paniek. Het kind leert niet dat spinnen gevaarlijk zijn. Het leert dat volwassenen er bang voor zijn. En dus wordt het zelf ook bang.

Deze pagina is beschikbaar voor betalende leden van dit platform.

Wil je ook lid worden? Lees er alles over op deze pagina »

Of log in via het formulier hieronder.

Lees nog meer