Ja, veel nabestaanden merken dat. Mensen weten niet wat ze moeten zeggen en ontlopen je, stellen pijnlijke vragen over hoe het gebeurd is of laten doorschemeren dat het gezin iets had moeten zien. Sommige nabestaanden houden de doodsoorzaak daarom geheim, ook voor familie of kinderen. Dat zwijgen maakt rouwen eenzamer en zwaarder.
Je bepaalt zelf wat je vertelt en aan wie. Toch merken veel nabestaanden dat openheid naar een paar vertrouwde mensen lucht geeft. Het helpt ook om woorden te kiezen die niet veroordelen, zoals ‘zelfdoding’ of ‘hij heeft een einde aan zijn leven gemaakt’ in plaats van ‘zelfmoord’. Lotgenoten begrijpen vaak zonder uitleg wat je doormaakt.
Lees verder: Schaamte, zwijgen en rouwende kinderen
Bron: Peters e.a. (2016), International Journal of Mental Health Nursing; Chapple e.a. (2015), Sociology of Health & Illness
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wanneer mag ik weer blij zijn zonder schuldgevoel?
Altijd. Lachen, genieten van een mooie dag of plezier hebben met vrienden betekent niet dat je de overledene vergeet of minder mist. Toch voelen veel mensen een steek van schuld zodra ze merken dat ze even gelukkig waren, alsof het verlies daarmee kleiner wordt.
Onderzoek onder mensen die hun partner hadden verloren liet zien dat wie een half jaar later nog echt kon lachen, minder boosheid voelde, meer genoot en betere contacten had. Die momenten van lucht doen je goed, en ze maken het verdriet niet minder echt. Het schuldgevoel zelf mag er zijn, je hoeft het alleen niet te geloven.
Lees verder: Verliefd en in rouw
Bron: Keltner & Bonanno (1997), Journal of Personality and Social Psychology
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Moet ik mijn verdriet uiten om het te verwerken?
Niet per se. Lange tijd was het idee dat je je verdriet moest ‘doorwerken’ door er veel over te praten en het eruit te gooien. Onderzoek heeft dat niet bevestigd. Utrechtse onderzoekers volgden weduwen en weduwnaars twee jaar lang en vonden geen aanwijzing dat wie veel over zijn gevoelens praatte, er beter uitkwam.
Dat betekent niet dat je je verdriet beter kunt wegstoppen. Wie het verlies stelselmatig ontwijkt, loopt later vaak vast. Wat werkt, is wisselen: soms bewust stilstaan bij het gemis, soms je aandacht op het gewone leven richten. Of je dat doet door te praten, te schrijven, te wandelen of in stilte, mag je zelf weten.
Lees verder: Zoeken en vermijden
Bron: Stroebe e.a. (2002), Journal of Consulting and Clinical Psychology
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat is een persisterende rouwstoornis?
Rouw die zo heftig blijft dat het leven vastloopt. Sinds 2022 staat de persisterende rouwstoornis als diagnose in het psychiatrisch handboek DSM-5-TR, en ook de ICD-11 van de Wereldgezondheidsorganisatie kent hem, als prolonged grief disorder. Kenmerkend is een intens verlangen naar de overledene of een voortdurende bezigheid met hem of haar, bijna elke dag. Daarbij komen klachten als ongeloof over de dood, het gevoel dat een deel van jezelf is gestorven, emotionele verdoving, het vermijden van herinneringen of het gevoel dat het leven geen zin meer heeft.
De DSM-5-TR spreekt bij volwassenen van een stoornis als dit minstens twaalf maanden na het overlijden nog speelt; de ICD-11 hanteert zes maanden. Ongeveer een op de tien nabestaanden ontwikkelt zo’n rouwstoornis. Er zijn behandelingen die aantoonbaar helpen, dus praat erover met je huisarts als je jezelf herkent.
Lees verder: Wat werkt bij gecompliceerde rouw
Bron: Prigerson & Maciejewski (2024), World Psychiatry; Lundorff e.a. (2017), Journal of Affective Disorders