Helemaal zonder pijn lukt meestal niet, en dat hoeft ook niet. Praten over iemand die je mist, raakt aan het gemis. Toch vinden veel nabestaanden het fijn als de naam van de overledene genoemd wordt en er verhalen worden gedeeld. Het houdt iemand dichtbij, en er zit vaak ook warmte en zelfs humor in.
Het wordt meestal makkelijker naarmate je het vaker doet. Begin bij mensen bij wie je je veilig voelt. Laat je omgeving weten dat je het fijn vindt als ze over de overledene beginnen, want veel mensen durven dat niet omdat ze bang zijn je verdrietig te maken. Ze weten vaak niet dat het verdriet er toch al is.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het goed om herinneringen aan de overledene te bewaren?
Ja. Foto’s, brieven, kleding of een voorwerp dat de ander altijd bij zich had, kunnen een tastbare verbinding vormen. Rouwonderzoek laat zien dat de band met iemand die is overleden blijft bestaan en van vorm verandert, en dingen bewaren past daarbij.
Er is geen termijn waarbinnen je moet opruimen. Sommige mensen bewaren bijna alles, anderen kiezen een paar dingen en geven de rest weg. Je kunt kleding laten verwerken tot een kussen of quilt, of spullen verdelen onder mensen die er blij mee zijn. Doe het in je eigen tempo en houd er rekening mee dat anderen in het gezin een ander tempo kunnen hebben. Lukt het na lange tijd nog steeds niet om iets aan te raken of te verplaatsen, en staat dat je dagelijks leven in de weg, praat er dan eens met iemand over.
Lees verder: Continuing bonds
Bron: Klass, Silverman & Nickman (1996), Continuing Bonds: New Understandings of Grief
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan verlies op jonge leeftijd later problemen geven?
Het kan. Kinderen die jong een ouder verliezen, hebben gemiddeld een groter risico op problemen zoals somberheid, angst en moeite op school, en dat risico kan jaren aanhouden. Een grote Scandinavische studie zag ook op volwassen leeftijd een hoger risico op zelfdoding, al gaat het in absolute aantallen om een kleine groep. Het risico is groter als het kind heel jong was of als de ouder door zelfdoding overleed.
Een vaststaand lot is het niet. Wat beschermt: een ouder of verzorger die het zelf redelijk redt, warmte en structuur in huis, en ruimte om over de overledene te praten. Een Amerikaans programma voor rouwende gezinnen liet zes jaar later bij de kinderen nog minder psychische problemen zien. Twijfel je over hoe het met je kind gaat, zoek dan op tijd advies.
Lees verder: Kinderen die jong een ouder verloren blijven jaren kwetsbaar
Bron: Guldin e.a. (2015), JAMA Psychiatry; Sandler e.a. (2010), Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Kan ik ook online hulp krijgen bij rouw?
Ja. Er zijn online rouwgroepen, zelfhulpprogramma’s en therapeuten die via beeldbellen of chat werken. Dat kan prettig zijn als je moeilijk de deur uit komt, ver van hulp woont of liever vanuit je eigen huis praat. Online behandeling van vastgelopen rouw kan goed werken: al in 2006 liet een studie zien dat een behandeling die volledig via e-mail liep, rouwklachten flink verminderde.
Toch voelt niet iedereen zich er prettig bij. In een Nederlands onderzoek stond ongeveer een derde van de nabestaanden open voor online behandeling. Kijk dus vooral wat bij jou past. Ook online lotgenotencontact, bijvoorbeeld in een besloten groep, kan steun geven, zolang je merkt dat het je goeddoet.
Lees verder: Helpt het om je rouw online te delen?
Bron: Wagner e.a. (2006), Death Studies; Lenferink e.a. (2021), Clinical Psychology & Psychotherapy