Nee, en voor veel mensen is dat een opluchting om te horen. De een huilt veel, de ander bijna niet. Sommigen willen er steeds over praten, anderen worden stil of storten zich op hun werk. Dat zegt niets over hoeveel je van iemand hield.
Wat onderzoekers wel opvalt, is dat mensen veerkrachtiger zijn dan vaak gedacht wordt. Veel nabestaanden blijven ondanks hun verdriet functioneren en hebben gewoon ook goede momenten. Ook dat is een normale manier van rouwen, al voelt het soms alsof het niet mag.
Lees verder: Golven van rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe vertel ik mijn collega’s over mijn verlies?
Dat hoeft niet allemaal door jou. Je kunt je leidinggevende vragen om het team in te lichten voordat je terugkomt, zodat je het niet steeds opnieuw hoeft te vertellen. Geef daarbij aan wat er gedeeld mag worden en wat niet. Je kunt ook zelf een korte mail sturen.
Het helpt collega’s als je zegt wat je prettig vindt. Bijvoorbeeld: ‘ik vind het fijn als jullie het even noemen, maar op het werk wil ik er liever niet uitgebreid over praten.’ Of juist: ‘vraag gerust hoe het gaat, ik vertel er graag over.’ Dan weten ze waar ze aan toe zijn, en dat scheelt een hoop ongemak aan beide kanten.
Lees verder: Rouw en werk
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom heb ik goede en slechte dagen door elkaar?
Omdat rouwen zo werkt. De Utrechtse onderzoekers Margaret Stroebe en Henk Schut beschreven het in hun duale procesmodel: je beweegt steeds heen en weer tussen het verlies en het gewone leven. Het ene moment ben je met je verdriet bezig, met herinneringen en gemis. Het volgende moment regel je de administratie, kook je of lach je om iets op tv.
Dat heen en weer gaan is gezond. Niemand kan de hele dag in zijn verdriet zitten, en de momenten waarop je even niet rouwt geven je de rust om het daarna weer aan te kunnen. Het kan per dag wisselen, of zelfs binnen een uur. Een goede dag betekent dus niet dat je de overledene vergeten bent, en een slechte dag na een paar goede weken betekent niet dat je terug bij af bent.
Lees verder: Het duale procesmodel
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom voelen nabestaanden na zelfdoding zich vaak schuldig?
Omdat de vraag ‘had ik het kunnen voorkomen?’ bij zelfdoding zo dichtbij voelt. Nabestaanden gaan terug in hun herinnering en zoeken naar signalen die ze hebben gemist, of naar dat ene gesprek dat anders had moeten lopen. Schuld en zelfverwijt komen bij nabestaanden na zelfdoding vaker voor dan na een andere doodsoorzaak.
Achteraf lijkt alles een teken, terwijl het op het moment zelf niet te zien was. Zelfdoding heeft bijna altijd meerdere oorzaken, en soms deed de overledene veel moeite om te verbergen hoe slecht het ging. Schuldgevoel is begrijpelijk, maar het betekent niet dat je schuldig bent. Praat erover met mensen die het kunnen horen, met lotgenoten of met een professional. Ook nabestaanden kunnen terecht bij 113 (gratis 0800-0113).
Lees verder: Zelfvergeving bij bijzondere vormen van verlies
Bron: Sveen & Walby (2008), Suicide and Life-Threatening Behavior