Omdat de vraag ‘had ik het kunnen voorkomen?’ bij zelfdoding zo dichtbij voelt. Nabestaanden gaan terug in hun herinnering en zoeken naar signalen die ze hebben gemist, of naar dat ene gesprek dat anders had moeten lopen. Schuld en zelfverwijt komen bij nabestaanden na zelfdoding vaker voor dan na een andere doodsoorzaak.
Achteraf lijkt alles een teken, terwijl het op het moment zelf niet te zien was. Zelfdoding heeft bijna altijd meerdere oorzaken, en soms deed de overledene veel moeite om te verbergen hoe slecht het ging. Schuldgevoel is begrijpelijk, maar het betekent niet dat je schuldig bent. Praat erover met mensen die het kunnen horen, met lotgenoten of met een professional. Ook nabestaanden kunnen terecht bij 113 (gratis 0800-0113).
Lees verder: Zelfvergeving bij bijzondere vormen van verlies
Bron: Sveen & Walby (2008), Suicide and Life-Threatening Behavior
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het goed om herinneringen aan de overledene te bewaren?
Ja. Foto’s, brieven, kleding of een voorwerp dat de ander altijd bij zich had, kunnen een tastbare verbinding vormen. Rouwonderzoek laat zien dat de band met iemand die is overleden blijft bestaan en van vorm verandert, en dingen bewaren past daarbij.
Er is geen termijn waarbinnen je moet opruimen. Sommige mensen bewaren bijna alles, anderen kiezen een paar dingen en geven de rest weg. Je kunt kleding laten verwerken tot een kussen of quilt, of spullen verdelen onder mensen die er blij mee zijn. Doe het in je eigen tempo en houd er rekening mee dat anderen in het gezin een ander tempo kunnen hebben. Lukt het na lange tijd nog steeds niet om iets aan te raken of te verplaatsen, en staat dat je dagelijks leven in de weg, praat er dan eens met iemand over.
Lees verder: Continuing bonds
Bron: Klass, Silverman & Nickman (1996), Continuing Bonds: New Understandings of Grief
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het goed om af te leiden van mijn verdriet?
Ja, zolang het niet het enige is wat je doet. Afleiding geeft je hoofd en lichaam rust van het verdriet, en die pauzes heb je nodig. Werken, wandelen, een serie kijken of met vrienden afspreken helpt om de dag door te komen en even jezelf te zijn.
De rouwonderzoekers Stroebe en Schut beschrijven gezond rouwen als heen en weer gaan tussen stilstaan bij het verlies en je aandacht richten op het gewone leven. Allebei is nodig. Lukt het alleen nog om af te leiden, omdat elke herinnering te pijnlijk is, dan kan het verdriet op termijn juist vastlopen. Maak dan af en toe bewust tijd voor het gemis, bijvoorbeeld bij een foto of tijdens een wandeling langs een plek die jullie samen kenden.
Lees verder: Het duale procesmodel
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe ga ik om met feestjes en verjaardagen?
Feestjes kunnen zwaar zijn als je rouwt. Iedereen is vrolijk, er wordt gevraagd hoe het gaat, en juist daar valt op wie er ontbreekt. Je mag een uitnodiging afslaan als het nog te vroeg voelt. Je mag ook gaan met een uitweg: spreek met iemand af dat je weg kunt als het te veel wordt, of ga met je eigen vervoer.
Het helpt soms om vooraf tegen de gastheer of gastvrouw te zeggen dat je er graag bij bent, maar misschien wat stiller bent of eerder weggaat. Probeer niet alles af te slaan. Een paar uur onder de mensen kan je goed doen, ook als je daarna moe bent. Kijk vooral wat bij je past, want dat kan per keer verschillen.