Meestal is het goed om een kind de keuze te geven en het mee te nemen als het dat wil. Kinderen die erbij mogen zijn, zien dat iemand echt dood is en maken het afscheid samen met de familie mee. Kinderen die thuisblijven, vullen het vaak zelf in met beelden die enger zijn dan de werkelijkheid.
Bereid je kind goed voor: vertel wat het gaat zien, hoe de kist eruitziet, dat mensen zullen huilen en hoe lang het duurt. Laat het zelf kiezen of het de overledene wil zien, iets in de kist wil leggen of een tekening wil maken. Vraag een vertrouwd persoon om bij het kind te blijven, zodat het even naar buiten kan als het te veel wordt. En dwing nooit.
Lees verder: Je beschermt kinderen niet door ze weg te houden van verdriet
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom heb ik goede en slechte dagen door elkaar?
Omdat rouwen zo werkt. De Utrechtse onderzoekers Margaret Stroebe en Henk Schut beschreven het in hun duale procesmodel: je beweegt steeds heen en weer tussen het verlies en het gewone leven. Het ene moment ben je met je verdriet bezig, met herinneringen en gemis. Het volgende moment regel je de administratie, kook je of lach je om iets op tv.
Dat heen en weer gaan is gezond. Niemand kan de hele dag in zijn verdriet zitten, en de momenten waarop je even niet rouwt geven je de rust om het daarna weer aan te kunnen. Het kan per dag wisselen, of zelfs binnen een uur. Een goede dag betekent dus niet dat je de overledene vergeten bent, en een slechte dag na een paar goede weken betekent niet dat je terug bij af bent.
Lees verder: Het duale procesmodel
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoelang duurt rouw?
Daar valt geen termijn op te plakken, en dat maakt het voor veel mensen juist lastig. Uit onderzoek weten we wel dat de meeste nabestaanden binnen een paar maanden tot een half jaar hun dagelijkse leven weer redelijk kunnen oppakken, terwijl het gemis veel langer meegaat.
De golven van verdriet worden meestal minder hoog en komen minder vaak, maar ze kunnen jaren later nog opspelen rond een verjaardag of de sterfdag. Bij ongeveer een op de tien nabestaanden blijft het verlangen naar de ander zo overheersend dat het leven vastloopt. Herken je dat na een jaar nog bij jezelf, bespreek het dan met je huisarts.
Lees verder: Als rouwen niet zomaar voorbijgaat
Bron: Bonanno (2004), American Psychologist; Lundorff e.a. (2017), Journal of Affective Disorders
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe vertel ik mijn kind dat iemand is overleden?
Zo snel mogelijk en in gewone, eerlijke woorden. Zeg ‘dood’ en ‘doodgegaan’, en vermijd ‘ingeslapen’ of ‘we zijn opa kwijt’. Zulke omschrijvingen maken het verwarrend en soms eng, want een kind kan bang worden om te gaan slapen. Leg uit wat dood is: ‘Opa’s lichaam doet het niet meer. Hij ademt niet, hij voelt geen pijn meer en hij komt niet meer terug.’
Vertel ook kort hoe het gebeurd is, op een manier die past bij de leeftijd. Kinderen merken heel goed als er iets wordt verzwegen. Dat geldt ook bij een moeilijke doodsoorzaak zoals zelfdoding; zoek daar gerust hulp bij. Je mag laten zien dat je zelf verdrietig bent, dan leert je kind dat verdriet er mag zijn. Reken erop dat er in de dagen en weken erna nog veel vragen komen, vaak op onverwachte momenten.
Lees verder: Geef feitelijke duidelijkheid aan het jonge kind