Vaak al voor het overlijden. Als je weet dat iemand gaat sterven, bijvoorbeeld door een ongeneeslijke ziekte, kun je al rouwen om wat er verloren gaat. Dat heet anticiperende rouw. Bij dementie of een ander verlies dat stap voor stap gaat, begint de rouw soms jaren voordat iemand er echt niet meer is.
Na het overlijden begint het voor veel mensen met een periode van verdoving of ongeloof, waarin je vooral doet wat er gedaan moet worden. Als de uitvaart voorbij is en de drukte wegvalt, komt het verdriet vaak pas echt binnen. Bij sommigen gebeurt dat juist meteen.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat als ik me niet kan concentreren op mijn werk?
Dat komt veel voor. Je hoofd is voortdurend met het verlies bezig, je slaapt vaak slechter en je hebt minder energie. Daardoor lees je een mail meerdere keren, raak je de draad kwijt in een overleg of maak je fouten die je normaal niet maakt. Bij de meeste mensen wordt het in de loop van maanden beter. Loopt de rouw vast, dan kan het werk langer last houden.
Bespreek met je leidinggevende wat tijdelijk kan helpen: minder ingewikkelde taken, minder deadlines, vaker even pauze of een collega die meekijkt bij belangrijke beslissingen. Schrijf dingen op en werk met lijstjes. Lukt het na een paar maanden nog steeds niet, praat er dan over met de bedrijfsarts of je huisarts.
Lees verder: Als verlies je werkleven raakt
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is rouw na zelfdoding anders dan andere rouw?
Op veel punten lijkt het op andere rouw, al zijn er ook verschillen. Nabestaanden na zelfdoding worstelen vaker met de vraag waarom, met schuldgevoel en schaamte, en met het gevoel in de steek gelaten te zijn. Ook voelen ze zich vaker gedwongen om de doodsoorzaak te verzwijgen. Bij somberheid, angst en de algemene gezondheid zijn de verschillen met andere nabestaanden kleiner dan vaak gedacht.
Het grootste verschil zit vaak in de omgeving. Mensen weten niet wat ze moeten zeggen, en het taboe maakt het moeilijker om openlijk te rouwen. Lotgenotencontact kan dan veel steun geven. Op steunnazelfdoding.nl vind je informatie en adressen voor nabestaanden.
Denk je zelf aan zelfdoding? Praat erover met 113 Zelfmoordpreventie: chat via 113.nl of bel gratis 0800-0113.
Lees verder: Als een kind achterblijft na suïcide
Bron: Sveen & Walby (2008), Suicide and Life-Threatening Behavior; Jordan (2001), Suicide and Life-Threatening Behavior
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wanneer ben ik klaar om weer te werken?
Dat verschilt per persoon en per baan. Sommige mensen gaan na een week weer aan het werk omdat de structuur houvast geeft, anderen hebben weken of maanden nodig. Signalen dat je er misschien weer aan toe bent: je kunt je weer een tijdje concentreren, je slaapt redelijk en de gedachte aan werk voelt niet alleen maar als een berg.
Een geleidelijke terugkeer werkt voor veel mensen het best, eerst met halve dagen of een paar dagen per week en eenvoudiger taken. Maak met je leidinggevende of de bedrijfsarts een plan en spreek af wanneer jullie het samen bijstellen. Zeg ook wat nog niet gaat. Terug zijn op het werk betekent niet dat je rouw voorbij is, en dat mag je collega’s gerust laten weten.
Lees verder: Terugkeer op werk na het verlies van een partner