Dat overkomt veel mensen, vaak na een paar maanden. In de eerste weken word je gedragen door de verdoving, het regelwerk en de mensen om je heen. Als dat wegvalt, dringt pas echt door dat de ander niet meer terugkomt. Daarnaast merk je steeds beter wat er nog meer verloren is gegaan: je rol als partner of kind, een inkomen, vaste gewoontes, de toekomst die jullie samen hadden. Elk van die verliezen kan het verdriet weer aanwakkeren.
Ook vermoeidheid of extra stress in je leven kan het zwaarder maken. Dat hoort bij het grillige verloop van rouw. Wordt het over langere tijd alleen maar zwaarder en lukt het steeds minder om te functioneren, zoek dan hulp bij je huisarts.
Lees verder: Secundaire verliezen
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe kan ik iemand herdenken?
Op welke manier je maar wilt. Sommige mensen steken een kaars aan, gaan naar het graf of kijken foto’s. Anderen dragen een sieraad of kledingstuk van de overledene, koken zijn of haar recept of doen iets wat de ander graag deed. Ook schrijven helpt veel mensen, bijvoorbeeld een brief aan de overledene of herinneringen in een schrift.
Het hoeft niet groot te zijn en het hoeft niet op een vaste dag. Wat telt, is dat het voor jou betekenis heeft. Samen met anderen herdenken kan troostend zijn, omdat je merkt dat je niet de enige bent die mist. En wat nu past, mag over een paar jaar heel anders zijn.
Lees verder: Schrijvend door rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoelang duurt rouw?
Daar valt geen termijn op te plakken, en dat maakt het voor veel mensen juist lastig. Uit onderzoek weten we wel dat de meeste nabestaanden binnen een paar maanden tot een half jaar hun dagelijkse leven weer redelijk kunnen oppakken, terwijl het gemis veel langer meegaat.
De golven van verdriet worden meestal minder hoog en komen minder vaak, maar ze kunnen jaren later nog opspelen rond een verjaardag of de sterfdag. Bij ongeveer een op de tien nabestaanden blijft het verlangen naar de ander zo overheersend dat het leven vastloopt. Herken je dat na een jaar nog bij jezelf, bespreek het dan met je huisarts.
Lees verder: Als rouwen niet zomaar voorbijgaat
Bron: Bonanno (2004), American Psychologist; Lundorff e.a. (2017), Journal of Affective Disorders
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is het normaal dat ik zo moe ben?
Veel mensen schrikken ervan hoe moe ze zijn na een verlies, ook als ze nauwelijks iets doen. Die vermoeidheid heeft een reden: je hoofd is de hele dag bezig met wat er is gebeurd en je lichaam staat door de stress op scherp. Daar komt bij dat je ’s nachts vaak slechter slaapt, en dat de eerste weken vol zitten met regelzaken en mensen over de vloer.
Het is dus geen luiheid en ook geen teken dat je het niet aankunt. Bij de meeste mensen wordt het in de loop van de maanden minder. Blijf je uitgeput, of komen er klachten bij zoals hartkloppingen of afvallen, laat je dan door je huisarts nakijken.
Lees verder: Wat rouw doet met je hersenen