Ja. Ook jaren later kan het verdriet ineens weer opspelen, soms bijna net zo fel als in het begin. Vaak gebeurt dat op momenten waarop de overledene er had moeten zijn: een bruiloft, de geboorte van een kleinkind, een diploma-uitreiking. Ook een geur of een plek kan het oproepen, of een nieuw verlies dat het oude weer openhaalt.
Dat betekent niet dat je terug bij af bent of dat je het niet goed hebt verwerkt. De band met iemand die je liefhad stopt niet bij de dood, en dus komt het gemis op zulke momenten terug. Meestal duurt zo’n golf korter dan in de eerste tijd, en weet je inmiddels beter hoe je erdoorheen komt.
Lees verder: Verbonden voorbij de dood
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wanneer mag ik weer blij zijn zonder schuldgevoel?
Altijd. Lachen, genieten van een mooie dag of plezier hebben met vrienden betekent niet dat je de overledene vergeet of minder mist. Toch voelen veel mensen een steek van schuld zodra ze merken dat ze even gelukkig waren, alsof het verlies daarmee kleiner wordt.
Onderzoek onder mensen die hun partner hadden verloren liet zien dat wie een half jaar later nog echt kon lachen, minder boosheid voelde, meer genoot en betere contacten had. Die momenten van lucht doen je goed, en ze maken het verdriet niet minder echt. Het schuldgevoel zelf mag er zijn, je hoeft het alleen niet te geloven.
Lees verder: Verliefd en in rouw
Bron: Keltner & Bonanno (1997), Journal of Personality and Social Psychology
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is er een normale manier van rouwen?
Nee, en voor veel mensen is dat een opluchting om te horen. De een huilt veel, de ander bijna niet. Sommigen willen er steeds over praten, anderen worden stil of storten zich op hun werk. Dat zegt niets over hoeveel je van iemand hield.
Wat onderzoekers wel opvalt, is dat mensen veerkrachtiger zijn dan vaak gedacht wordt. Veel nabestaanden blijven ondanks hun verdriet functioneren en hebben gewoon ook goede momenten. Ook dat is een normale manier van rouwen, al voelt het soms alsof het niet mag.
Lees verder: Golven van rouw
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe vind ik een goede hulpverlener bij rouw?
Begin bij je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar de praktijkondersteuner GGZ in de praktijk, of naar een psycholoog met ervaring in rouw. Gesprekken met de praktijkondersteuner vallen niet onder je eigen risico. Behandeling door een psycholoog wordt vergoed uit de basisverzekering als er sprake is van een psychische stoornis, zoals een persisterende rouwstoornis, en dan betaal je wel eigen risico. Rouwbegeleiding valt meestal niet onder de basisverzekering.
Vraag bij een eerste gesprek gerust naar opleiding en ervaring met rouw. Een goede klik is minstens zo belangrijk, want je moet je veilig genoeg voelen om je verhaal te vertellen. Voelt het na een paar gesprekken niet goed, dan mag je verder zoeken.
Lees verder: Nederlandse huisartsen actief in rouwzorg