Ja. Rouw is een reactie op verlies, en verlies gaat lang niet altijd over de dood. Een scheiding, ontslag, ziekte, een vriendschap die eindigt, emigratie of een kinderwens die niet uitkomt: het kan allemaal rouw geven. Amerikaans onderzoek vond bij mensen die hun baan of hun huwelijk verloren dezelfde soort rouwreacties als bij nabestaanden. Hoe heftig het was, hing vooral af van hoe belangrijk het verlorene was voor wie iemand is.
Vaak verlies je meer dan je op het eerste gezicht ziet, zoals een toekomstbeeld, een dagelijks ritme of je plek tussen anderen. Dat verdriet is echt, ook als er geen uitvaart is en niemand een kaart stuurt.
Lees verder: Rouw zonder overlijden
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wanneer mag ik weer blij zijn zonder schuldgevoel?
Altijd. Lachen, genieten van een mooie dag of plezier hebben met vrienden betekent niet dat je de overledene vergeet of minder mist. Toch voelen veel mensen een steek van schuld zodra ze merken dat ze even gelukkig waren, alsof het verlies daarmee kleiner wordt.
Onderzoek onder mensen die hun partner hadden verloren liet zien dat wie een half jaar later nog echt kon lachen, minder boosheid voelde, meer genoot en betere contacten had. Die momenten van lucht doen je goed, en ze maken het verdriet niet minder echt. Het schuldgevoel zelf mag er zijn, je hoeft het alleen niet te geloven.
Lees verder: Verliefd en in rouw
Bron: Keltner & Bonanno (1997), Journal of Personality and Social Psychology
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wat doet een rouwbegeleider?
Een rouwbegeleider luistert, helpt je je gevoelens en gedachten te ordenen en vertelt wat gewoon is bij rouw. Samen kijk je wat je nodig hebt om verder te kunnen, soms ook heel praktisch. Een rouwbegeleider stelt geen diagnose en behandelt geen stoornis, daarvoor ga je naar een psycholoog. Voor veel mensen is het precies genoeg om even niet alleen te staan.
Rouwbegeleider is in Nederland geen beschermde titel. Let daarom op opleiding en ervaring, bijvoorbeeld of iemand is aangesloten bij een beroepsvereniging. Rouwbegeleiding valt meestal niet onder de basisverzekering, al vergoeden sommige aanvullende verzekeringen een deel. Merkt de rouwbegeleider dat er meer speelt, dan hoort hij of zij je door te verwijzen naar je huisarts of een psycholoog.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe ga ik om met collega’s die niets zeggen?
Collega’s die niets zeggen, geven er meestal wel om. Ze weten niet wat ze moeten zeggen, zijn bang om het verkeerde te zeggen of denken dat je op het werk liever niet aan je verlies herinnerd wilt worden. Toch voelt hun stilte vaak als onverschilligheid, en dat doet pijn.
Je kunt het doorbreken door zelf iets kleins te zeggen, zoals ‘je mag gerust vragen hoe het gaat’. Vaak is dat precies het zetje dat iemand nodig heeft. Je kunt het ook laten zoals het is, want niet iedereen hoeft erover te beginnen. Zoek steun bij de collega’s die wel het gesprek aangaan, en laat je leidinggevende weten als je je op het werk erg alleen voelt.
Lees verder: Drie deuren: rouw op de werkvloer