Vaak niet genoeg. Vrienden staan meestal niet op de rouwkaart, krijgen geen verlof en worden zelden gevraagd hoe het met ze gaat. Toch kan het verlies van een goede vriend net zo hard aankomen als dat van een familielid. Een Australische studie onder ruim 9.500 mensen die een goede vriend verloren, zag dat hun gezondheid en welzijn tot vier jaar later minder waren.
Voor jongeren en jongvolwassenen is een vriendschap soms net zo belangrijk als familie, en juist hun verdriet wordt vaak onderschat. Geef jezelf de ruimte om te rouwen, ook als anderen je verdriet minder zien. Zoek mensen op die de overledene ook kenden, en vraag de familie gerust of je iets kunt betekenen of bij het afscheid mag zijn.
Lees verder: Wanneer een teamgenoot sterft
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoelang duurt rouw?
Daar valt geen termijn op te plakken, en dat maakt het voor veel mensen juist lastig. Uit onderzoek weten we wel dat de meeste nabestaanden binnen een paar maanden tot een half jaar hun dagelijkse leven weer redelijk kunnen oppakken, terwijl het gemis veel langer meegaat.
De golven van verdriet worden meestal minder hoog en komen minder vaak, maar ze kunnen jaren later nog opspelen rond een verjaardag of de sterfdag. Bij ongeveer een op de tien nabestaanden blijft het verlangen naar de ander zo overheersend dat het leven vastloopt. Herken je dat na een jaar nog bij jezelf, bespreek het dan met je huisarts.
Lees verder: Als rouwen niet zomaar voorbijgaat
Bron: Bonanno (2004), American Psychologist; Lundorff e.a. (2017), Journal of Affective Disorders
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Wordt de pijn vanzelf minder na verloop van tijd?
Bij de meeste mensen wel, al gaat het zelden in een rechte lijn. De golven van verdriet worden in de loop van maanden en jaren meestal minder hoog en komen minder vaak, maar ze blijven komen, bijvoorbeeld rond een verjaardag of de feestdagen.
Een beeld dat veel mensen herkennen: het verdriet blijft ongeveer even groot en je leven groeit eromheen. Er komt weer ruimte voor andere dingen, nieuwe mensen en nieuwe gewoontes, waardoor het verdriet minder van je dag inneemt. Dat groeien gaat niet helemaal vanzelf. Wat je in die tijd doet, maakt uit: contact zoeken, dingen weer oppakken en af en toe bewust stilstaan bij wat je kwijt bent.
Lees verder: Groeien rond het verlies
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Hoe kan ik beter slapen tijdens rouw?
Slecht slapen hoort bij rouw, en het maakt alles zwaarder, want met te weinig slaap weegt het verdriet meer en raakt je energie sneller op. Een paar dingen kunnen helpen. Ga rond dezelfde tijd naar bed en sta rond dezelfde tijd op, ook na een slechte nacht. Zorg overdag voor daglicht en beweging, en wees zuinig met cafeïne en alcohol. Alcohol helpt je misschien in slaap, maar je slaapt er onrustiger door.
Lig je te piekeren, plan dan overdag een vast moment om aan het verlies te denken of erover te schrijven, zodat je hoofd dat ’s nachts minder hoeft te doen. Een vast avondritueel kan ook rust geven, zoals een korte wandeling of een warme douche. Blijft het slapen na een paar maanden slecht of heb je steeds nachtmerries, ga dan naar je huisarts. Er is hulp bij slaapproblemen, en ook rouwtherapie verbetert vaak de slaap.
Lees verder: Rouw en slaap: de rol van slaap bij herstel