Ja. Ouders die een kind verliezen door een miskraam, een doodgeboorte of vlak na de geboorte, rouwen echt. Ze verliezen hun kind en de toekomst die ze al voor zich zagen. In Nederland zijn er alleen al zo’n twintigduizend miskramen per jaar. Toch reageert de omgeving vaak met ‘het was nog zo vroeg’ of ‘je…

Ja. Werk geeft structuur, contact met collega’s, een inkomen en vaak een deel van wie je bent. Bij ontslag of arbeidsongeschiktheid kun je dat allemaal tegelijk kwijtraken. In een Amerikaans onderzoek hadden mensen die hun baan verloren dezelfde soort rouwreacties als nabestaanden, en hoe heftig dat was, hing vooral af van hoe belangrijk het werk…

Begin bij jezelf. Zeg tegen jezelf dat dit een echt verlies is, ook als het niet in de gebruikelijke hokjes past. Je hoeft je verdriet niet te verdedigen of te bewijzen. Daarna kun je kiezen aan wie je het vertelt. Eén of twee mensen die het begrijpen, zijn vaak meer waard dan een hele kring…

Ja. Rouw is een reactie op verlies, en verlies gaat lang niet altijd over de dood. Een scheiding, ontslag, ziekte, een vriendschap die eindigt, emigratie of een kinderwens die niet uitkomt: het kan allemaal rouw geven. Amerikaans onderzoek vond bij mensen die hun baan of hun huwelijk verloren dezelfde soort rouwreacties als bij nabestaanden. Hoe…

Ja. Met een scheiding verlies je een partner, een gedeeld leven en de toekomst die je samen voor je zag. Daar komen vaak praktische verliezen bij, zoals je huis, dagelijks contact met je kinderen of een deel van je vriendenkring. Mensen na een scheiding kunnen dezelfde soort rouwreacties hebben als nabestaanden. Wat het lastig maakt,…

Ja. Wie ziek wordt of een beperking krijgt, verliest vaak een deel van het leven zoals het was: werk, hobby’s, zelfstandigheid, het lichaam dat je vertrouwde en de toekomst die je voor je zag. Dat is rouw, ook al is er niemand overleden. Bij een chronische ziekte stopt het verlies vaak niet. Elke nieuwe beperking…

Rouw die er wel is, maar door de omgeving niet gezien of serieus genomen wordt. De Amerikaanse rouwonderzoeker Kenneth Doka noemde het disenfranchised grief. Het gaat bijvoorbeeld om het verlies van een ex-partner, een minnaar, een huisdier of een vriend, om een miskraam, of om rouw bij dementie of verslaving van een naaste. Ook de…

Bij dementie, hersenletsel, een ernstige psychische ziekte of verslaving kan iemand er lichamelijk nog zijn, terwijl de persoon die je kende steeds verder verdwijnt. Je mist de gesprekken, de gedeelde herinneringen of de manier waarop hij of zij naar je keek. Dat heet onduidelijk verlies, of ambiguous loss. Er is geen afscheid en geen ritueel,…