Ja. Je hoeft niet de hele dag met je verlies bezig te zijn om goed te rouwen. Momenten waarop je even niet aan de overledene denkt, je werk doet of lol hebt met vrienden, zijn geen verraad. Ze geven je de rust die je nodig hebt om het verdriet daarna weer te kunnen dragen.
Stroebe en Schut, de Utrechtse onderzoekers achter het duale procesmodel, noemen dat doseren. Gezond rouwen is afwisselen: soms stilstaan bij het verlies, soms bezig zijn met het leven dat doorgaat en soms gewoon even pauze van allebei. Hoeveel van elk, bepaal je zelf. Merk je wel dat je elk moment van verdriet koste wat kost ontwijkt, sta daar dan eens bij stil.
Lees verder: Self-distancing
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Waarom voel ik me zo rusteloos?
Na een verlies staat je lichaam vaak in de alarmstand. Je hart gaat sneller en je spieren staan gespannen, waardoor stilzitten slecht lukt. Het is dezelfde reactie die je lichaam heeft bij gevaar, alleen valt er nu niets te ontvluchten. Sommige mensen merken ook dat ze onbewust lopen te zoeken naar de overledene, of steeds bezig willen zijn om het gemis niet te voelen.
Bewegen helpt om die spanning kwijt te raken, ook als het maar een stuk wandelen is, en rustig uitademen kan ook helpen. Blijft de onrust hoog of krijg je paniekaanvallen, praat er dan over met je huisarts.
Lees verder: Bewegen in rouwtijd
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is rouw na langdurige ziekte makkelijker?
Niet per se. Je hebt misschien afscheid kunnen nemen en dingen kunnen uitspreken, en dat helpt sommige mensen. Maar de zorgperiode kan je ook uitgeput hebben, en veel mantelzorgers merken pas na het overlijden hoe moe ze zijn. Soms is er al jaren gerouwd om wie iemand was voordat de ziekte alles veranderde.
Na het overlijden kunnen gevoelens door elkaar lopen. Je bent opgelucht dat het lijden voorbij is en voelt je daar soms schuldig over. Daarnaast valt de zorg die je dagen vulde ineens weg, en dat kan een grote leegte geven. Al die gevoelens horen erbij. Dat je wist dat het eraan kwam, maakt het gemis niet kleiner.
Lees verder: Laatste woorden: wat we zeggen als de tijd opraakt
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Ervaren nabestaanden na zelfdoding meer stigma?
Ja, veel nabestaanden merken dat. Mensen weten niet wat ze moeten zeggen en ontlopen je, stellen pijnlijke vragen over hoe het gebeurd is of laten doorschemeren dat het gezin iets had moeten zien. Sommige nabestaanden houden de doodsoorzaak daarom geheim, ook voor familie of kinderen. Dat zwijgen maakt rouwen eenzamer en zwaarder.
Je bepaalt zelf wat je vertelt en aan wie. Toch merken veel nabestaanden dat openheid naar een paar vertrouwde mensen lucht geeft. Het helpt ook om woorden te kiezen die niet veroordelen, zoals ‘zelfdoding’ of ‘hij heeft een einde aan zijn leven gemaakt’ in plaats van ‘zelfmoord’. Lotgenoten begrijpen vaak zonder uitleg wat je doormaakt.
Lees verder: Schaamte, zwijgen en rouwende kinderen
Bron: Peters e.a. (2016), International Journal of Mental Health Nursing; Chapple e.a. (2015), Sociology of Health & Illness