Ja. Je hoeft niet de hele dag met je verlies bezig te zijn om goed te rouwen. Momenten waarop je even niet aan de overledene denkt, je werk doet of lol hebt met vrienden, zijn geen verraad. Ze geven je de rust die je nodig hebt om het verdriet daarna weer te kunnen dragen.
Stroebe en Schut, de Utrechtse onderzoekers achter het duale procesmodel, noemen dat doseren. Gezond rouwen is afwisselen: soms stilstaan bij het verlies, soms bezig zijn met het leven dat doorgaat en soms gewoon even pauze van allebei. Hoeveel van elk, bepaal je zelf. Merk je wel dat je elk moment van verdriet koste wat kost ontwijkt, sta daar dan eens bij stil.
Lees verder: Self-distancing
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Moet ik mijn verdriet uiten om het te verwerken?
Niet per se. Lange tijd was het idee dat je je verdriet moest ‘doorwerken’ door er veel over te praten en het eruit te gooien. Onderzoek heeft dat niet bevestigd. Utrechtse onderzoekers volgden weduwen en weduwnaars twee jaar lang en vonden geen aanwijzing dat wie veel over zijn gevoelens praatte, er beter uitkwam.
Dat betekent niet dat je je verdriet beter kunt wegstoppen. Wie het verlies stelselmatig ontwijkt, loopt later vaak vast. Wat werkt, is wisselen: soms bewust stilstaan bij het gemis, soms je aandacht op het gewone leven richten. Of je dat doet door te praten, te schrijven, te wandelen of in stilte, mag je zelf weten.
Lees verder: Zoeken en vermijden
Bron: Stroebe e.a. (2002), Journal of Consulting and Clinical Psychology
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Mag ik nieuwe tradities beginnen na een verlies?
Ja, en voor veel mensen werkt dat goed. Oude tradities kunnen te pijnlijk worden, omdat het verlies er zo zichtbaar in is. Je kunt ze aanpassen, een tijdje overslaan of iets nieuws beginnen. Bijvoorbeeld een kerstwandeling in plaats van het grote diner, of op de verjaardag van de overledene samen iets doen wat hij of zij mooi vond.
Een nieuwe traditie kan de overledene juist een plek geven, met een kaars op tafel of een vast moment voor een herinnering. Overleg wel met de mensen die het aangaat, want wat voor jou goed voelt, kan voor een ander nog te vroeg zijn. Tradities mogen meegroeien met hoe het met jullie gaat.
Lees verder: Betekenis geven na verlies
VEELGESTELDE VRAGEN OVER ROUW
Is rouw na een plotseling overlijden heftiger?
Vaak wel. Bij een plotseling overlijden, door een ongeluk, een hartstilstand of geweld, is er geen tijd om je voor te bereiden of afscheid te nemen. Het eerste gevoel is vaak ongeloof, en het kan lang duren voordat het echt doordringt. Nabestaanden na een plotselinge of gewelddadige dood krijgen vaker langdurige rouwklachten, depressie of posttraumatische stress, en hun herstel gaat gemiddeld trager.
Toch verloopt het bij veel mensen ook dan goed, zeker met steun uit de omgeving. Blijven beelden van het overlijden zich opdringen, schrik je snel of ga je alles uit de weg wat eraan herinnert, zoek dan hulp bij je huisarts. Voor traumatische rouw bestaan goede behandelingen.