Artikelen

Een nieuwe liefde met een weduwe of weduwnaar is een relatie met drie. De overleden partner is er niet meer, maar ook niet helemaal weg. In de foto’s, de verhalen, de stille blik. Over de vraag of er ruimte is voor jullie allebei.

Zestien eeuwen geleden schreef bisschop Paulinus van Nola brieven aan mensen in rouw. Onderzoekers leggen ze nu naast moderne veerkrachttheorie. Wat hij toen aanraadde, blijkt verrassend dichtbij wat wetenschap vandaag vindt: nabijheid, hoop, en de moed om door te gaan.

Bij rouw werkt de filterfunctie van je brein minder goed door aanhoudende stress. Vergeetachtigheid, overprikkeling en het gevoel dat je hoofd vol watten zit horen erbij. Het zijn voorspelbare reacties van een overbelast brein. Sociaal contact en kleine stappen helpen het herstel.

Je staat ’s morgens op en alles voelt prima. Drie uur later loop je tegen iets aan en moet je weer huilen. Een Nederlands onderzoek onder 228 rouwenden laat zien dat dit gewoon is. Rouw beweegt per uur.

Het verlies van een ouder raakt iedereen, maar niet iedereen draagt het met evenveel gezelschap. Nieuw Fins onderzoek toont dat enig kinderen en mensen uit kleine gezinnen meer medicatie gebruiken na moeders overlijden. En gezinnen worden in Nederland steeds kleiner.

Na verlies van een ouder staat de omgeving klaar. Na zes maanden wordt het stiller. Uit Noors onderzoek onder ruim 25.000 jonge mensen blijkt dat het risico op zelfbeschadiging en suïcide bij het kind tot meer dan vijftien jaar later verhoogd blijft.

Dromen over een overleden dierbare horen voor veel rouwenden bij het verwerken van verlies. Ze zijn vaker troostend dan beangstigend, en zeggen niets onheilspellends over iemands geestelijke gezondheid. Wat de droom betekent, bepaalt vooral de dromer zelf.

Na partnerverlies mis je niet alleen de persoon, maar ook de aanraking. Huidhonger, seksueel verlangen en het gemis van fysieke nabijheid zijn normale reacties waar weinig over wordt gesproken. Dit artikel doorbreekt dat stilzwijgen.

Verliefd worden na het verlies van je partner roept vaak een onverwachte golf van rouw en schuldgevoel op. Onderzoek laat zien dat beide liefdes naast elkaar kunnen bestaan. Je hart hoeft niet te kiezen tussen de partner die er niet meer is en de partner die er nu is.

Rouwgeletterdheid gaat over meer dan kennis over rouw. Het vraagt van ons als samenleving dat we aanwezig durven zijn bij verlies, zonder te repareren. Onderzoek laat zien dat luisteren en afstemmen meer doet dan adviseren. Soms is er zijn de beste steun.