Verdriet

Wie werkt met mensen in rouw, weet dat je de rouw en het gemis niet kunt oplossen. Er zijn geen woorden die de dood minder definitief maken. Er bestaat geen kunstgreep dat het verlies draaglijk maakt. En toch is je rol als begeleider allesbehalve zinloos. Hier wordt de presentiebenadering relevant.

Vaak worden allerlei religieuze boodschappen afgegeven, met de beste bedoelingen. Bedoeld als troost of houvast. Maar ze slaan ook vaak deuren dicht.

Rouw is veel meer dan alleen emotioneel. Uit onderzoek weten we dat verlies diep ingrijpt op je autonome zenuwstelsel. Aandacht voor rouw vanuit polyvagaal perspectief.

Ik las vandaag een interessant stuk in Trouw over rouwen om een ex-partner die overlijdt. Het is een van die onderwerpen waar we niet vaak over spreken, maar dat voor steeds meer mensen herkenbaar wordt.

Uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen niet kiezen voor vrolijke, opbeurende muziek als ze in crisis zijn. Ze kiezen juist voor liedjes die passen bij hoe ze zich nú voelden.

Rouw kan je leven volledig stilzetten. Na het verlies van een dierbare voelt alles anders – zelfs de meest alledaagse handelingen voelen anders. Je emoties kunnen echt alle kanten opschieten. Het is een rare cocktail van verdriet, boosheid, verdoving, opluchting, schuldgevoel, of een mengeling van alles tegelijk.

De laatste jaren duikt er in toenemende mate een nieuw soort verdriet op: eco-rouw. Dit is het verdriet dat mensen ervaren bij het verlies van natuurlijke omgevingen, ecosystemen en landschappen door klimaatverandering.

In gesprekken wordt zelden gericht gevraagd naar slaap. Terwijl juist de nachtrust een sleutelrol speelt in hoe we een verlies dragen en verwerken.

Veel mensen dromen van een medicijn tegen verdriet – iets om de scherpe pijn van het gemis na een verlies even te verzachten. Die wens om tijdelijk niet te voelen is begrijpelijk. Toch wijst recent onderzoek uit dat het onderdrukken van verdriet juist contraproductief werkt voor ons verwerkingsproces.

Ooit leerde ik dat je altijd professionele afstand moet houden naar cliënten en patiënten. Een belangrijke motivatie daarvoor is zelfbescherming, want hoe kan je alle ellende van al die mensen dragen die je behandelt, spreekt of begeleidt? Je kunt wel meeleven, maar je moet niet meelijden.